Expertdiscussie

Cees Maas (ex-ING) deed twee domme dingen

Hoe kon ING zo diep vallen? Cees Maas, oud-topman van ING, wijt alles aan irrationaliteit op de beurs. Echter, onderzoek naar de crisis van 2007-9 laat zien dat de bliksem van de beurs niet zomaar inslaat, maar alleen treft wanneer een bedrijf roekeloze risico’s heeft genomen. Een fatsoenlijke bank trekt geld aan van rekeninghouders en spaarders, belegt een deel daarvan in superveilige staatsschuld van het thuisland, houdt een klein deel in contanten voor de geldautomaat (en voor de clearing met de andere banken), en verstrekt zorgvuldig hypotheken en andere leningen met het geld dat dan nog over blijft.

Nu ING. De organische groei was misschien goed genoeg voor de Boerenleenbank, maar niet voor Maas en zijn dynamische collega’s. Om hun strategisch vernuft te onderstrepen, bouwden ze eerst een bijou van een hoofdkantoor. Daarna gingen ze zo goedkoop mogelijk extra lenen om met dat geld extra te kunnen beleggen. ING putte in de markt voor Commercial Paper, eigenlijk bedoeld voor werkkapitaal van grote, solide ondernemingen als Unilever, die zo onder hun eigen naam goedkoper kort kunnen financieren dan met bankkrediet.

Dat was een dubbelfout van ING. Eén: commerciële banken horen te groeien in lijn met hun klanten en niet excessief te gokken met geleend geld. Twee: het is roekeloos om zeer langlopende hypotheken te financieren met geleend geld dat elke paar maanden weer opnieuw moet worden geleend van beleggingsfondsen die voor hun klanten geen enkel risico willen lopen.

Onderzoekers aan Columbia University hebben een studie gedaan naar banken zoals ING die sneller wilden groeien dan de aanwas van hun rekeninghouders en daarvoor gingen lenen in de markt voor Commercial Paper (zie Acharya & Schnabl, 2009). ING zit in de categorie ‘tamelijk hoge risico’s’ en Fortis nam ‘erg hoge risico’s’.

Eduard Bomhoff

Oud-minister (Volksgezondheid, LPF). Decaan en hoogleraar Economie aan de Nottingham University Business School in Maleisië.

Generatiedenken is een vloek

Rondom de AOW-discussie twitteren twintigers en dertigers een hetze tegen babyboomers bij elkaar. Maar nu wordt het te gek. Een 25-jarige (nrc.nl/expert, 29 okt.) die beweert dat de babyboomers alleen geprofiteerd hebben van de voorzieningen, moet de geschiedenis overdoen.

Zo hadden babyboomers geen studiefinanciering. De meerderheid studeerde niet omdat arbeiderskinderen werkten voor het onderhoud van het ouderlijk gezin; ze werden geblokkeerd door de sociale orde of kerk die het ontstijgen aan een lager milieu verwerpelijk vonden. De geneugten van vrijheid en opstand bleven beperkt tot een kleine bovenlaag. Bij andere voorzieningen past nuance. Zo waren de babyboomers solidair met ouderen die nooit AOW-premie betaald hadden. De babyboom zat ook in de oliecrisis (met wurgende rente op hypotheken), de crisis van 80, de werktijdverkorting waarvoor geen werkgelegenheid terugkwam en ook in alle bezuinigingen sindsdien, én de omslag naar middenloonpensioen.

Maar deze discussie is onvruchtbaar. We kunnen geen lijstjes maken van wat de ene generatie wel kreeg en de andere niet. De babyboomer kan ook niet zitten mokken over de latere generaties met wel studiefinanciering, kinderopvang, jaartjes backpacken of vrijheden en sociale mobiliteit die wel in de jaren 60 en 70 zijn voorbereid maar die vooral gevierd zijn door latere generaties.

Generatiedenken is een vloek. De babyboomgeneratie was gewoon een generatie die op een bepaald moment geboren is en het wel en wee van een tijdvak meemaakte, zoals het iedere generatie vergaat.

Han Roijakkers (1946)

Oud-docente in het HBO.

Dit zijn delen van expertdiscussies, te lezen via nrc.nl/expert