DEBAT VAN DE WEEK

Club van Rome, Global assembly 2009. Muziekgebouw Aan ’t IJ, Amsterdam. Maandag en dinsdag 26 en 27 oktober.

De machteloze klimaatjetset

Aan het slot van het congres verzuchtte Liesbeth van Tongeren, directeur van Greenpeace, dat ze genoeg had van oude mannen die zich pas zorgen maken over het klimaat als ze geen macht meer hebben. Nobelprijswinnaar en oud-president Gorbatsjov van de oud-Sovjet-Unie, oud-president van Chili Ricardo Lagos en oud-premier Lubbers waren naar Amsterdam gereisd om het gebrek aan politieke moed te bekritiseren. Het wemelt van de exen op klimaatconferenties. Al Gore heeft met zijn ex-vicepresidentstatus zelfs een Nobelprijs gewonnen. Overtuigend is dat niet. Van Tongeren verlangde terecht dat politici „niet wachten tot zij de macht hebben verloren maar nu optreden”.

Klimaatbeleid wordt gekenmerkt door uitstel en dat werd in vele toonaarden bejammerd. Omdat de bestaande afspraken voor de beperking van de uitstoot van kooldioxide nooit worden gehaald, worden telkens strengere normen vastgesteld maar dan wel voor volgende regeringen. Dan kan de politicus van nu later als ex-staatsman zijn opvolgers aanklagen voor gebrek aan politicus moed.

De enige niet-ex-bewindspersoon op de conferentie was de Nederlandse minister van Milieu, Jacqueline Cramer (PvdA). Een vrouw die nog macht heeft. Zij heeft een vergunning gegeven voor de bouw van maar liefst vier nieuwe kolencentrales. Ze zou het graag anders willen, zei ze. Maar als de nieuwe kolencentrales eenmaal staan, kan zij daar wel later als ex-minister tijdens milieuconferenties haar opvolgers mee aanklagen. Ze stoten twee keer zoveel koolzuur uit als gascentrales.

Ex-staatspersoon is een prachtvak. Je wordt vorstelijk onthaald op conferenties met beroemde uitvinders, denkers, filantropen. De rijkste mensen zijn voor vermindering van de CO2-uitstoot. Laatst voegde zelfs Bill Gates zich bij de bestrijders van het broeikaseffect. Maar de welstand van veel onheilsprofeten doet wel af aan hun invloed. De klimaatjetset reist meer rond, verdient meer en gebruikt meer hulpbronnen dan de modale verdiener, dus moet ook meer opgeven om tot het gemiddelde te zakken. Sprekers voor de Club van Rome vertoonden schitterende plaatjes van plekken op de wereld waar ze heen reizen voor de goede zaak, van Brazilië tot de Noordpool. Rome was al een mooi begin voor een club die reeds in 1968 waarschuwde tegen uitputting van de aarde. De idealistische globetrotters willen ook dat de portiekflatbewoner afziet van het vliegreisje naar Rhodos, dat hij zich eindelijk kan veroorloven en nog wel op eigen kosten.

Het „leiderschap” waartoe veel deelnemers opriepen, houdt in dat de leiders eerst op hun eigen uitstoot bezuinigen voor ze dat van anderen vragen. Dat geldt ook voor de landen onderling. Christine Loh, directeur van de Chinese denktank Civic Exchange, gaf toe dat haar land veel kolencentrales bouwt, voor wel driekwart van de totale energievoorziening. China is nu al de grootste bruto energiegebruiker van de wereld, ook al blijft het verbruik per hoofd laag vergeleken bij het Westen. Zij zei dat China best bereid was om zuiniger installaties te bouwen, als het Westen afziet van nieuwe kolencentrales. Pesterig vroeg ze haar Nederlandse publiek om op te houden met energie verslindende gewoonte van het per vliegtuig exporteren van bloemen. Een mooi voorbeeld. Geen bollenteler die wegens het broeikaseffect wil ophouden. Maar van China worden offers gevraagd die groter zijn omdat het armer is. Deze impasse biedt weinig perspectief voor de Kopenhagen. Grenzen aan de groei van de uitstoot door welvaart kan de Club van Rome bevorderen door de nieuwe technieken, waar over werd gesproken. Maar reductie, dat lukt nog niet zo.