De o-ringenramp

Allan J. McDonald with James R. Hansen Truth, Lies and O-rings. Inside the Space Shuttle Challenger Disaster. University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-3326-6, 626 pagina’s, prijs € 28,99

XEen strakblauwe hemel waarin een klein ruimtevaartuig een helderwit wolkenspoor trekt dat plotseling wordt onderbroken door een enorme vuurbal. Op 28 januari 1986 ontplofte de spaceshuttle Challenger, 73 seconden na de start. Een presidentiële onderzoekscommissie bracht daarna aan het licht dat rubberen O-ringen, die de afdichting vormden tussen de verschillende delen van de grote stuwraketten, als gevolg van de lage temperaturen bij de lancering waren gaan lekken.

Het was Nobelprijswinnaar Richard Feynman die dat met een simpele demonstratie met rubber in een glas ijswater tijdens de eerste persconferentie van de commissie aan heel Amerika duidelijk maakte. Veel minder bekend is dat ingenieurs van de fabrikant van de stuwraketten, Morton Thiokol, op uitstel hadden aangedrongen. Zij werden overruled door NASA bestuurders en hun eigen management.

Allan McDonald leidde het rakettenprogramma van Morton Thiokol. Vanaf het eerste moment dat hij voor de commissie moest getuigen speelde hij open kaart. Zijn eigen werkgever en NASA namen hem dat niet in dank af.

In ‘Truth, Lies and O-rings’ doet hij voor het eerst verslag van zijn ervaringen. Hij vertelt dat het probleem bekend was. Het is nauwelijks te geloven dat zijn heldere technische analyse zo lang genegeerd en weggedrukt kon worden, al maakt hij dat tegelijk ook wel weer begrijpelijk door het navrante beeld van botsende ego’s, contracten die verlengd moesten worden, en een al te ambitieus schema van lanceringen.

Helaas gaat hij wat ver in het pagina’s lang citeren van de verslagen van de talrijke hoorzittingen. Dat is jammer omdat zijn boek een groot lezerspubliek verdient.

Het laat zien dat voor een succesvolle technologie, zoals Richard Feynman het uitdrukte ‘...de werkelijkheid belangrijker is dan public relations, omdat je de natuur niet voor de gek kunt houden’.