De griep bij de tegenvoeters

In Australië was de Mexicaanse griep mild en is hij alweer voorbij. De jongeren werden ziek, vooral ouderen stierven. Toch gingen er ook vier baby’s en peuters dood. Wim Köhler

In Australië is de epidemie van de Mexicaanse griep voor dit jaar vrijwel voorbij. Er zijn 186 doden bij gevallen. Toen het hier zomer was, heerste daar de winter en de griep. Het is er inmiddels voorjaar en de griep verlaat nu het land, volgens de beste grieptraditie. Vorige week kwamen er nog maar elf nieuwe patiënten bij. Op het hoogtepunt van de epidemie, in de week van 20 tot en met 26 juli, waren dat er ruim 500 keer zoveel: 6.000. De griepgolf kwam er vroeg (net als bij ons), piekte snel (dat wachten wij nog af) en duurde vrij kort.

Al met al was het een milde epidemie, daar zijn de Australiërs het roerend met elkaar over eens. Het is misschien wel net zo’n griepgolf als in Nederland nu voor de deur staat. De Australische maatschappij raakte niet ontwricht door vele zieken. De Australische griepdeskundigen verwachtten vooraf dat 20 procent van de Australiërs duidelijk ziek zouden worden van de Mexicaanse griep. In Nederland is die verwachting 30 procent. Maar in Australië is dat ‘streefcijfer’ niet gehaald. Op grond van modelberekeningen en aan de hand van het percentage van de bevolking dat tijdens de hele epidemie in het ziekenhuis werd opgenomen (0,3 procent van alle mensen) en naar de intensive care moest (20 procent van alle grieppatiënten in het ziekenhuis) schatten epidemiologen en volksgezondheidsdeskundigen in de Australische staat Victoria dat daar uiteindelijk maar 5 procent van alle mensen ziek zijn geweest (Medical Journal of Australia, online 28 september).

In sommige andere staten dan Victoria lag de clinical attack rate soms hoger en bereikte misschien de verwachte 20 procent van de hele bevolking. Dat is af te lezen uit de per staat uitgesplitste statistieken van mensen met griep (www.healthemergency.gov.au).

EXCUSES

Minder zieken dan verwacht dus, maar toch raakten de intensive cares overvol. De Australische kranten beschreven de calamiteiten. The Australian op 4 augustus: ‘Een grieppatiënt die aan de beademing lag, is 700 kilometer heen en weer gevlogen tussen vier ziekenhuizen in Queensland op zoek naar een bed. Queensland Health heeft gisteren de familie van de man excuses aangeboden.’

De doodzieke man moest een intensivecarebed hebben, maar die waren overal bezet. In eenvijfde van de IC-bedden lag op dat moment een grieppatiënt.

De ziekenhuizen in Queensland waren kennelijk te laat begonnen met het afzeggen van grote operaties. Mensen liggen na zo’n operatie vaak één of twee dagen op de IC. Grieppatiënten (in Victoria) lagen gemiddeld negen dagen op de IC. Een grieppatiënt die een ziekenhuisbed bezet houdt, maakt dus al snel vier tot vijf operaties onmogelijk, als de IC niet snel uit te breiden is. Dat gebeurde in Australië toch ook wel, schrijven de onderzoekers uit Victoria. En de voor pandemieën aangelegde voorraad met beademingsapparatuur werd er uit de mottenballen gehaald.

Wat kan Nederland, waar de epidemie nu net goed op gang komt, leren van een land dat alles net achter de rug heeft?

De vergelijking is moeilijk want Australië is dunbevolkt en Nederland is erg dichtbevolkt. Australië had minder zieken dan verwacht. Het hoeft niet te betekenen dat het in Nederland ook zo gaat, omdat de mensen in Australië nu eenmaal minder contact met elkaar hebben. Wel verontrust het de deskundigen dat zoveel grieppatiënten op de IC moesten worden opgenomen. Maar dat zou ook kunnen komen doordat mensen ver van een ziekenhuis wonen en er dus pas komen als ze ernstig ziek zijn.

NORMALE GRIEPJAREN

Die bevolkingsdichtheid en de reisafstanden zullen toch niet veel invloed hebben op de sterfte. De 159 Mexicaanse-griepdoden in Australië waren duidelijk jonger dan bij normale wintergriep. Het zijn er trouwens niet veel, vergeleken met ‘normale’ griepjaren. In Australië was de helft van de griepdoden in de gewone winterseizoenen van 2001 tot 2006 ouder dan 83 jaar. Dit jaar was de helft ouder dan 53. Wat betekent dat er relatief veel meer jongeren overleden.

Maar je kunt dat ook van de andere kant bekijken. Er werden inderdaad erg veel meer jongeren in het ziekenhuis opgenomen, maar onder de ernstig zieken en de doden was het aandeel ouderen veel groter. Het rijtje is:

- van alle ruim 37.000 Australiërs van wie met een test is aangetoond dat ze Mexicaanse griep hebben gehad (het werkelijke aantal ligt een orde 10 tot 100 hoger) was de helft jonger dan 21 jaar.

- van alle Australiërs die met griep in het ziekenhuis werden opgenomen, was de helft jonger dan 31 jaar.

- van de ziekenhuispatiënten die door moesten naar de intensive care was de helft jonger dan 45 jaar.

- en van de doden was nog maar de helft jonger dan 53 jaar. De meeste doden hadden al een chronische ziekte, of ze leden aan kanker, of ze waren veel te dik.

Zwangeren leken duidelijk gevaar te lopen in Australië. Ruim 10 procent van de grieppatiënten die naar het ziekenhuis moesten, was zwanger, in vrijwel alle gevallen langer dan drie maanden. Maar de afloop was relatief gunstig: onder de doden waren vier zwangeren.

De Australische zieken en zwangeren ondergingen de Mexicaanse griep zónder vaccin. Dat was domweg nog niet beschikbaar. In Nederland krijgen de meeste risicopatiënten hun vaccinatie hopelijk nog net op tijd.