Wetenschappers positief over vrije netpublicaties

Spinozaprijswinnaars zijn van plan hun onderzoek in vrij toegankelijke internet-tijdschriften te publiceren. Het plan voor een open access-steunfonds, dat NWO-voorzitter Jos Engelen dinsdag lanceerde, wordt positief ontvangen.

Engelen kondigde afgelopen dinsdag een fonds aan waarmee de kosten van open access kunnen worden bestreden en deed een beroep op vooraanstaande onderzoekers om bij voorkeur te publiceren in tijdschriften die hun artikelen voor iedereen toegankelijk op internet zetten. Omdat die tijdschriften vaak iets minder prestige genieten dan de gevestigde, zou het mooi zijn, zei Engelen, als bijvoorbeeld de winnaars van de Spinozaprijs het voorbeeld zouden geven. Voorwaarde blijft wel dat kritische toetsing door experts (de peer review) in stand blijft.

Bij ecoloog en Spinozaprijswinnaar Marten Scheffer valt die oproep in goede aarde. „Ik had me al voorgenomen al mijn artikelen in open access te plaatsen. Ik zit zelf vanaf het begin in de redactie van Ecology and Society, een open-accesstijdschrift. Het gaat om onderzoek dat betaald is door de belastingbetaler, dus het zou ook voor iedereen beschikbaar moeten zijn.” Ook collega-prijswinnaar, de natuurkundige Albert van den Berg, is enthousiast. „Open access is heel gunstig voor armere landen. Die kunnen die hoge abonnementsprijzen vaak niet betalen.”

Bas Savenije, directeur van de Koninklijke Bibliotheek: ,,Ik vind het prachtig. NWO kiest een geleidelijke weg en ze doen een heldere oproep. Ik hoop dat de universiteiten het voorbeeld volgen. Ze zouden voor het onderzoek dat zij financieren (de eerste geldstroom) kunnen eisen dat de publicaties in openbaar toegankelijke depots komen.” Akademie-president Robbert Dijkgraaf: „Alle lof. Dat NWO het niet bij woorden laat maar nu concreet iets doet, is heel verstandig.”

Is open access niet meer te stoppen? Dijkgraaf: „Absoluut, het is een beweging die nog steeds aan belang wint. De gevestigde uitgevers zien dat in. De tijd dat voor hen de bomen tot in de hemel groeiden is voorbij.”