Waarom lopen apen inmiddels niet rechtop?

De evolutietheorie spreekt Renske Schippers uit Blauwhuis erg aan. Maar ze snapt één ding niet. „Waarom is een aap niet opnieuw geëvolueerd tot rechtopstaand wezen?”

„Je kunt nooit uitsluiten dat dat nog eens gebeurt”, zegt evolutiebioloog Steph Menken. „De evolutie stopt nooit, diersoorten passen zich altijd aan hun omstandigheden aan. Dat doen ze om te overleven.” Op dit moment zijn chimpansees in hun natuurlijke verspreidingsgebied niet beter af als ze rechtop lopen, zegt Menken. Ze leven in tropische regenwouden, met een grote bomendichtheid. De apen hebben vier ledematen nodig om in de bomen te klimmen. Ook is er weinig vlakke grond beschikbaar om goed op te lopen.

De evolutie van een diersoort wordt beïnvloed door verschillende factoren, en er gaan miljoenen jaren overheen voordat een dier van vier poten op twee benen gaat lopen. „Een belangrijke factor: een aap moet de genetische informatie bezitten waarin de gegevens aanwezig zijn om rechtop te kunnen gaan lopen.” Die informatie was wel aanwezig in de voorouder van de mens, maar misschien niet in de chimpansee.

Het is volgens Menken een misverstand dat de mens ontstaan zou zijn uit de chimpansee. Het is namelijk zo: de rechtoplopende mens en de chimpansee hebben een gemeenschappelijke voorouder, die ongeveer zes miljoen jaar geleden leefde in tropisch Afrika. Uit die mensaap-voorouder zijn de proto-chimpansee en de proto-mens ontstaan, die geëvolueerd zijn tot respectievelijk chimpansee (en bonobo) en mens.

Toen die voorouder leefde, ging het gebied waar nu Kenia en Ethiopië liggen, omhoog door bewegingen van de aardkorst. Het gebied werd droger, en het tropische regenwoud veranderde in savanne. Onze voorouder werd gedwongen om van bosplaats naar bosplaats te lopen, en dat ging beter op twee benen. Menken: „Dat is langer vol te houden en de omgeving is beter te overzien.”

Lisa Rosing