Tien clubs staan onder curatele bij voetbalbond

Het betaald voetbal verkeert in een crisis. Fortuna en RKC ontsnapten aan een faillissement. Acht andere clubs staan ook in de gevarenzone.

De financiële chaos bij RKC Waalwijk staat niet op zich. Van de 38 clubs in het Nederlandse betaald voetbal zitten er maar liefst tien in de zogenoemde categorie 1. Wat betekent dat organisaties als RKC, Roda JC, Feyenoord, Haarlem, MVV en Fortuna Sittard onder curatele bij de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond staan. „Ik verwacht zeker dat er meer clubs in de liquiditeitsproblemen gaan komen”, stelt Ferry Broekhof, van de licentiecommissie van de KNVB.

Het is zeventien jaar geleden dat de laatste twee clubs in het betaald voetbal failliet gingen. In 1992 verdwenen de eerste divisieclubs FC Wageningen en VCV Zeeland. Sindsdien raakten tal van clubs waaronder Vitesse, ADO Den Haag, Roda JC, FC Utrecht, Feyenoord, Vitesse, MVV en Fortuna Sittard in ernstige geldproblemen, maar een nieuw faillissement bleef uit. Al scheelde het niet veel of Fortuna Sittard had nu niet meer bestaan. De KNVB had de club uit Limburg de licentie al ontnomen, maar de rechter maakte dat besluit ongedaan.

Fortuna Sittard zou het eerste slachtoffer zijn geweest van het licentiesysteem dat in 2004 werd ingevoerd. Sindsdien hebben de clubs een licentie voor onbepaalde tijd, maar tussentijds dient wel te worden gerapporteerd in een frequentie die past bij de financiële situatie waarin die betreffende club zich op dat moment bevindt. Broekhof noemt het Nederlandse systeem „uniek in Europa’’. „De eisen zijn de afgelopen jaren mede op aandringen van de clubs zelf strenger geworden. Als clubs niet realistisch begroten komen ze vroeg of laat in de problemen. Dat hebben we nu bijvoorbeeld bij RKC Waalwijk gezien.”

Volgens Broekhof zijn er verschillende oorzaken op te voeren waarom er nu meer clubs in de problemen dreigen te komen. Naast de negatieve effecten van de financiële crisis zijn ook de verminderde inkomsten uit de mediagelden voelbaar. Nederland is enige land in Europa waar de tv-rechten in een nieuw contract minder opleverden. Maar ook de strengere licentievoorwaarden dwingen clubs ertoe om behoudener te begroten. RKC kwam dusdanig in de problemen dat de club er verschillende begrotingen op nahield.

De licentiecommissie van de KNVB werd daarmee op het verkeerde been gezet. Volgens Broekhof kan de voetbalbond daar nog niet veel aan doen. „De begroting van RKC was wel goedgekeurd door een accountant. Dat is ook één van de dingen waar we aan gaan werken. We moeten accountants meer handvaten bieden om de cijfers zo realistisch mogelijk te krijgen. Daar zullen we een protocol voor gaan opstellen. Dat past bij de hogere eisen die worden gesteld. Het systeem zal steeds verfijnder moeten worden.”

Broekhof wijst aan de andere kant naar SC Heerenveen, Heracles, Excelsior en FC Volendam. Clubs uit categorie 3, die kerngezond zijn. „Neem FC Volendam. Die weten precies waar ze staan en doen geen gekke dingen. Eigenlijk zijn ze net te klein voor het hoogste niveau, maar af en toe geven ze de eredivisie een kusje zoals vorig seizoen. Het geld dat ze daarmee overhielden zetten ze apart. Eigenlijk moeten we toe naar een situatie waarbij alle clubs gewoon realistisch begroten.”

De KNVB zegt wel te hebben geleerd van de situatie bij Fortuna Sittard. Het was pijnlijk dat de voorzieningenrechter in Utrecht de bond „onzorgvuldig handelen’' verweet. „Na de problemen bij Fortuna Sittard hebben we ingezien dat we niet voorzichtig genoeg kunnen zijn”, stelt Broekhof. „Dat is voor ons ook een leermoment geweest. We hebben daarna de procedures verder aangescherpt.”

Wil Meijers, de nieuwe voorzitter van Fortuna Sittard, kijkt met gemengde gevoelens terug op de uitspraak van afgelopen juni. „Als de rechter niet had gesproken dan hadden we nu geen betaald voetbal meer gespeeld”, zegt Meijers. „Aan de andere kant moet ik wel zeggen dat de club in een zeer moeilijke situatie zat. Voor een normaal bedrijf was een faillissement onafwendbaar geweest. Maar voetbal is emotie. Dan tellen ook andere zaken.”

Fortuna Sittard is één van de tien clubs die tot de zogenoemde categorie 1 behoren. De club uit de eerste divisie heeft tot maart 2011 de tijd om orde op zaken te stellen. Meijers heeft er vertrouwen in dat het goed komt. „De samenwerking met de licentiecommissie verloopt prima. We hebben complimenten gekregen voor ons plan van aanpak. We hebben negentig nieuwe sponsors binnengehaald en duizend extra seizoenkaarten verkocht”, zegt Meijers, die in het dagelijks leven directeur van het ICT-bedrijf BeeOne is. „Als ik naar de situatie bij RKC kijk en de geluiden hoor over Roda JC, dan kan ik concluderen dat Fortuna Sittard niet meer het lelijkste eendje van de klas is.”