Op mijn bureau staan geen kinderfoto's

Als moeders praten dan moet het altijd over kinderen gaan. Zo vermijden ze moeilijke onderwerpen.

Is moederschap een nieuwe vorm van antisociaal gedrag?

(Illustratie Bas van der Schot) Schot, Bas van der

Vaak staan ze er al lang voordat de school uit gaat – niet eens pratend, maar starend in het niets of door de ruiten van het klaslokaal van hun kinderen. Soms vermoed ik dat deze nieuwsgierige moeders, en niet de zon, de reden is dat de gordijnen vaak dicht zijn.

Tijdens de sporttraining van mijn zoontje zitten ze in een rij op een bank. Niemand heeft een boek bij zich, niemand gaat hardlopen in het nabijgelegen park. Ze kijken naar de kinderen in een soort dissociatieve staat. Tijdens zijn theaterklasje op zaterdag, is de donkere hal buiten de zaal goed gevuld met moeders. Er wordt niet gepraat, niet gelezen. Er wordt gewacht.

Moederschap lijkt soms een geaccepteerd excuus om niets anders meer te zijn, om contact te vermijden, behalve op het meest oppervlakkige niveau. Bezorgdheid over kinderen wordt zelden geuit, vrijwel altijd blijft de conversatie op anekdotisch niveau. Elke verwijzing naar werk wordt begroet met een opgetrokken wenkbrauw, waarna het gesprek vakkundig wordt teruggestuurd naar de schoolactiviteiten of eetgewoonten van de kinderen. Is moederschap een nieuwe vorm van antisociaal gedrag?

Onder de vrouwen in mijn familie is praten over kinderen de manier om de conversatie op gang te houden, maar het dient tegelijk ook om alle andere onderwerpen te vermijden: moeilijker onderwerpen, maar ook die onderwerpen die ons in staat stellen om elkaar te leren kennen in een andere rol dan verzorger. Op het moment dat de kinderen de kamer verlaten, wordt er ongemakkelijk in het rond gekeken en worden de stiltes langer.

Moederschap lijkt het contact tussen vrouwen te verstoren in plaats van te verdiepen. Ik vraag me af waarom dat zo is. Moederschap is slechts één van de rollen die sommige vrouwen op hun weg vinden. Maar wel een die alle andere rollen verdringt. Is dit zo omdat die andere rollen het idee (wiens idee?) van moederschap voortdurend in gevaar brengen?

Nee, deze tekst komt niet voort uit frustratie maar uit een toenemend gevoel van eenzaamheid. Met een collega, een van de slimste vrouwen die ik ken, heb ik de stille afspraak om op ons werk niet over onze kinderen te praten. Op ons bureau staan geen foto’s. Een andere collega en ik informeren soms naar elkaars kinderen (wel op momenten dat niemand anders ons kan horen) en dat gaat samen met eenzelfde gevoel van toegeeflijkheid en schuld als het openen van de koelkast om middernacht. Moeder is het eerste woord waarmee ik mijzelf zou beschrijven, maar het heeft voor mij zo’n suikerzoete, genante connotatie gekregen.

Marta Zarzycka is universitair docent Gender Studies aan de Universiteit Utrecht