Larry Summers: dit herstel is niet kunstmatig

De grootste economie ter wereld groeit weer. Obama’s topeconoom Larry Summers riep tegenover een zaal vol zakenlieden de overwinning op de recessie uit.

Op de dag af tachtig jaar na de beurscrash die de Grote Depressie zou inluiden, legde president Obama’s topeconoom Larry Summers uit dat stilstaan bij het verleden belangrijk is. „De geschiedenis noopt ons immers tot nederigheid.”

Maar verder ging zijn bescheidenheid niet. Want het is een historische dag: de Amerikaanse economie groeit weer. De zwaarste recessie sinds de jaren dertig van de vorige eeuw is voorbij. En de „daadkrachtige” regering-Obama verdient daarvoor alle lof, vindt Summers. „De berichten van vandaag zijn welkom nieuws. De huidige groei van de economie is de grootste van de laatste twee jaar. We hebben ontzagwekkende vooruitgang geboekt.”

Op dat moment is het onderdrukte getik van het voorgerecht verstild en wordt her en der de waterkers tussen de tanden uitgepeuterd. De lunchtoespraak die Summers gisteren in de met 21 kroonluchters uitgeruste Grand Ballroom van het befaamde Waldorf Astoria-hotel in New York hield ten overstaan van een duizendkoppige zakenelite herinnert aan een andere – en geruchtmakend gebleken – overwinningsspeech uit de recente Amerikaanse geschiedenis.

Toen president Bush in 2003 op een vliegdekschip onder een „mission accomplished”-spandoek verklaarde dat Amerika in Irak aan de winnende hand was, zo werd Summers nu door president Obama afgevaardigd om op deze evenzeer gepaste plek te verkondigen dat de strijd tegen de economische neergang bijna beslecht is. „Show me the money”, zegt een ober met een vet Spaanstalig accent dan tegen een collega. Hij bedoelt: kom maar op.

Niet iedereen deelt het enthousiasme van de regering-Obama. Neem de Amerikaanse bevolking. Het pessimisme onder burgers neemt alleen maar toe: meer dan de helft van de Amerikanen denkt, zo blijkt deze week, dat het de verkeerde kant op gaat met de economie. Het aantal doemdenkers neemt na een korte opleving deze zomer weer toe. Het is voor het eerst sinds Obama’s aantreden dat de groep pessimisten groter is dan het aantal hoopvol gestemden.

Dat sentiment is verklaarbaar: nog steeds worden elke werkdag 12.000 Amerikanen ontslagen. Het officiële – geflatteerde – werkloosheidscijfer is bijkans 10 procent en sommige groepen worden ongenadig hard getroffen. De jeugdwerkloosheid bedraagt ruim 25 procent en onder de zwarte jongeren is er zelfs op elke werknemer een werkloze. En dan voldoen velen zonder werk niet aan de definitie van werkloze, waardoor ze niet meetellen in de cijfers.

En passant beschrijft Summers tijdens zijn toespraak het gevaar van overheden die tegen beter weten in hoopvol willen klinken: „Er is altijd de neiging tot ontkennen. Om alles maar gewoon te laten voortduren, ongeacht de economische realiteit.” Maar daar doet de regering-Obama volgens hem niet aan mee. Wel geeft hij een verklaring voor zijn positieve verhaal: „Het scheppen van een sfeer van vertrouwen is essentieel voor het laten aantrekken van de vraag.”

Die vraag, dat is de vraag van Amerikanen naar producten. Want de consumentenbestedingen waren voor de crisis verantwoordelijk voor 70 procent van de economie. Als Amerikanen dus geen geld meer gaan uitgeven, komt het langdurige herstel niet op gang. Summers: „Hoe het afloopt met de economie, hangt af van consumenten.”

De groeicijfers van gisteren zijn voor een belangrijk deel te danken aan de overheid. Die zorgde ervoor dat de vraag is toegenomen. De overheid subsidieerde een regeling waarbij oude auto’s ingeruild konden worden voor een nieuw exemplaar – goed voor extra uitgaven. Zonder deze uitgaven was de economische groei geen 3,5 maar 1,9 procent geweest. En starters op de huizenmarkt krijgen een eenmalig belastingvoordeel van 8.000 dollar. Twee problemen daarbij: de auto-actie is inmiddels voorbij en de verkopen zijn weer ingezakt. Eind november stopt de woningsubsidie ook weer.

Het herstel van nu wordt door critici kunstmatig genoemd. Summers wil daar niet van horen. „Twee jaar geleden hadden we het over een nieuwe Grote Depressie. Nu praten we over hoe blijvend het herstel is. Twee jaar geleden zagen we een Armageddon op de beurs. Nu zijn we hoegenaamd bang voor een nieuwe zeepbel. Twee jaar geleden keken we tegen massawerkloosheid aan. Nu willen we de exacte dag weten waarop het aantal banen weer toeneemt.”

Kijk nog eens naar de geschiedenis en de vooruitgang is duidelijk, bedoelt de trotse Summers. „Het was een ongelooflijk gevaarlijke situatie.” Maar nu wordt alles beter.