In de VS is het allemaal weer goed

De grootste economie ter wereld groeit weer.

Obama’s topeconoom Larry Summers riep de overwinning op de recessie gisteren uit.

Op de dag af tachtig jaar na de beurscrash die de Grote Depressie zou inluiden, benadrukt president Obama’s topeconoom Larry Summers dat stilstaan bij het verleden zo belangrijk is. „De geschiedenis noopt ons immers tot nederigheid.”

Maar genoeg over bescheidenheid. Laat hem eerst eens vertellen waarom dit eigenlijk zo’n historisch moment is, wat het belang is van het feit dat de Amerikaanse economie weer groeit, en waarom zijn „daadkrachtige” regering-Obama daarvoor alle lof verdient.

„De huidige groei van de economie is de grootste van de laatste twee jaar.”

„De berichten van vandaag zijn welkom nieuws en een eerbewijs van de doeltreffendheid van onze pogingen het herstel in te luiden.”

„We hebben ontzagwekkende vooruitgang geboekt.”

„De economische versnelling is de grootste van de laatste kwart eeuw.”

„De Amerikaanse economie is het dieptepunt te boven gekomen.”

Et cetera.

De lunchtoespraak die Summers gisteren in de met 21 kroonluchters geoutilleerde Grand Ballroom van het befaamde Waldorf Astoria-hotel in New York hield ten overstaan van de duizendkoppige zakenelite van Amerika herinnerde aan een andere – en geruchtmakend gebleken – overwinningsspeech uit de recente Amerikaanse geschiedenis.

Waar president Bush in 2003 op een vliegdekschip onder een „mission accomplished”-spandoek verklaarde dat Amerika in Irak aan de winnende hand was, zo werd Summers nu door president Obama afgevaardigd om op deze eveneens symbolische plek te verkondigen dat de crisis is overwonnen.

Het optimisme van de regering-Obama wordt echter niet door iedereen gedeeld. Neem de Amerikaanse bevolking. Het pessimisme onder burgers neemt alleen maar toe: meer dan de helft van de Amerikanen denkt, zo blijkt deze week, dat het de verkeerde kant op gaat met de economie. Het aantal doemdenkers neemt na een korte opleving deze zomer weer toe; het is voor het eerst sinds Obama’s aantreden dat de groep pessimisten groter is dan het aantal hoopvol gestemden.

Dat sentiment is verklaarbaar: nog steeds worden elke werkdag 12.000 Amerikanen ontslagen. Het officiële – geflatteerde – werkloosheidscijfer is bijkans 10 procent en sommige groepen worden ongenadig hard getroffen. De jeugdwerkloosheid bedraagt ruim 25 procent en onder de zwarte jongeren is er zelfs voor elke werknemer een werkloze.

En passant beschrijft Summers tijdens zijn toespraak het gevaar van overheden die tegen beter weten in hoopvol willen klinken: „Er is altijd de neiging tot ontkennen. Om alles maar gewoon te laten voortduren, ongeacht de economische realiteit.” Maar daar doet de regering-Obama volgens hem niet aan mee. Wel geeft hij een verklaring voor zijn optimisme: „Het scheppen van een sfeer van vertrouwen is essentieel voor het laten aantrekken van de vraag.”

Die vraag, dat is de vraag van Amerikanen naar producten. Want de consumentenbestedingen waren voor de crisis goed voor 70 procent van de economie. Als Amerikanen dus geen geld meer gaan uitgeven, komt het langdurige herstel niet op gang. Summers: „Hoe het afloopt met de economie, hangt af van consumenten.”

De groeicijfers van gisteren hebben veel te danken aan de overheid. Die zorgde ervoor dat de vraag is toegenomen. De overheid subsidieerde met name een actie waarbij oude auto’s ingeruild konden worden voor een nieuw exemplaar – goed voor extra uitgaven. En starters op de huizenmarkt krijgen een eenmalig belastingvoordeel van 8.000 dollar. Twee problemen, echter: die autoactie is inmiddels voorbij en de verkopen zijn weer ingezakt. Eind november stopt de woningsubsidie ook.

Het herstel van nu wordt door critici kunstmatig genoemd. Summers wil daar niet van horen. „Twee jaar geleden hadden we het over een nieuwe Grote Depressie. Nu praten we over hoe blijvend het herstel is. Twee jaar geleden zagen we een Armageddon op de beurs. Nu zijn we hoegenaamd bang voor een nieuwe zeepbel. Twee jaar geleden keken we tegen massawerkloosheid aan. Nu willen we de exacte dag weten waarop het aantal banen weer toeneemt.”

Kijk nog eens naar de geschiedenis en de vooruitgang is duidelijk, bedoelt de trotse Summers. „Het was een ongelooflijk gevaarlijke situatie.” Maar nu wordt alles beter.