Geef die man zijn zin

De verhoudingen lijken zoek. Eén man die er steeds maar in slaagt om het imago van zijn eigen natie te grabbel te gooien en ook nog eens de toekomst van de 26 andere landen in Europa te vertragen: het is ongerijmd. Net zoals het nogal zot is dat die ene man daarmee ook het lot van uiteenlopende politici als Blair, Balkenende of Juncker beïnvloedt.

Maar het is de realiteit. Zonder de laatste handtekening van president Klaus van Tsjechië kan er officieel niet verder worden gewerkt aan de implementatie van het Verdrag van Lissabon, dat onder meer voorziet in de benoeming van twee nieuwe hoge Europese functionarissen.

Euroscepticus Klaus is principieel tegen deze nieuwe basis voor de EU. Maar toen Ierland in een referendum instemde met het verdrag kon hij dat argument niet meer uitspelen. Klaus toverde daarom een nieuw bezwaar uit zijn hoge hoed. Tsjechië moest zich zich kunnen onttrekken aan het Handvest van de Grondrechten. Alleen zo kan volgens hem worden voorkomen dat de ooit verdreven Sudeten-Duitsers aanspraak gaan maken op hun bezittingen die ze in 1945 door de zogeheten Benes-decreten en de daaruit voortvloeiende massadeportatie door Tsjechoslowakije waren kwijtgeraakt.

Dat was een gelegenheidsargument. Maar gisteren hebben de regeringsleiders van de EU op hun top in Brussel dan toch toegegeven aan de president. Daarmee is geen precedent geschapen. Groot-Brittannië, Polen en Ierland hebben ook opt outs op het Verdrag van Lissabon.

Vreemd blijft het niettemin wel dat één man, die zelfs in zijn eigen land niet wordt gesteund door regering of parlement, zoveel hindermacht kan ontplooien. Het einde daarvan is voorlopig ook niet in zicht. Klaus blijft nog drie jaar in functie. Pas in 2013 loopt zijn vijfjarige ambtstermijn ten einde en kan de Tsjechische volksvertegenwoordiging een nieuw staatshoofd kiezen.

Maar het is verstandig dat de Europese regeringsleiders zich in Brussel niet hebben laten leiden door weerzin jegens de recalcitrante Klaus. Door hem zijn zin te geven, hebben ze zijn werkelijke doel onttakeld. Zijn verzet is nu doodgeknuffeld. De president kon het aanbod voor een uitzonderingsbepaling immers niet weigeren en dat heeft hij dan ook niet gedaan. Volgende week moet het Constitutionele Hof in Praag nog een beroepsprocedure van enkele geestverwanten van Klaus behandelen. Maar het Verdrag van Lissabon kan daarna eindelijk van kracht worden.

En dan is het ook gedaan met dit soort obstructiemacht. Politieke conflicten zullen uiteraard bij de machtsstrijd in de EU blijven horen. Maar de 27 lidstaten hoeven niet meer tegen elke prijs consensus te zoeken. Eén van de verworvenheden van het verdrag is namelijk dat een lidstaat het recht krijgt zich uit de EU terug te trekken. Nu nog geldt het principe ‘eenmaal binnen, nooit meer buiten’. Tegen politici als Klaus kan straks als het verdrag in werking is getreden, worden gezegd: als dit besluit uw principes echt zo kwelt, niets belet u om uw gemoed te volgen en de unie te verlaten.