De zoveelste stoelendans bij uitgeverij Meulenhoff

En weer vertrekt er een uitgever bij Meulenhoff. „Het blijft maar onrustig in die tent.”

Na een jaar vertrekt uitgever Peter Claessens bij uitgeverij J.M. Meulenhoff, maakte de uitgeverij gisteren bekend. Classicus en filosoof Claessens (1958) werkte eerder als hoofdredacteur non-fictie bij uitgeverij De Arbeiderspers, waar hij onder meer de reeks Privé Domein bestierde. Bij Meulenhoff is Claessens per direct opgevolgd door Maaike le Noble, tot deze week uitgever bij zusterbedrijf De Boekerij.

Sander Knol, directeur van Meulenhoff en De Boekerij, beide onderdeel van moederbedrijf de Persgroep Nederland, wil op de reden van Claessens’ ontslag niet ingaan. Ook Claessens wil niet reageren: „Houd het op verschil van inzicht over hoe je een uitgeverij moet runnen.”

In drie jaar tijd is Claessens de derde uitgever die bij Meulenhoff het veld ruimt. In februari 2008 verliet Xandra Schutte het bedrijf na twee jaar. Uitgever Judith Uyterlinde vertrok in oktober 2007 na twee en een half jaar, wegens ‘uiteenlopende inzichten over de bedrijfsvoering’. „Ik kreeg niet de ruimte om te doen wat aanvankelijk was afgesproken,” zei ze indertijd in deze krant

Ook Claessens zegt dat hem niet de tijd is geboden het fonds op te bouwen dat hem voor ogen stond. „Toen ik begon zeiden collega’s tegen me, je hebt zeker vijf, zes jaar nodig om daar iets te bereiken. Ik vroeg om drie jaar om er een rendabel bedrijf van te maken. Maar ik kreeg die kans niet.”

„Onzin”, reageert directeur Sander Knol op de vraag of alle drie de uitgevers om deze reden zijn vertrokken. „Het vertrek van de drie uitgevers heeft drie verschillende oorzaken. Schutte vertrok bijvoorbeeld omdat ze de journalistiek weer in wilde. Ook Claessens heeft alle ruimte en vertrouwen gekregen, maar als ik op dit jaar terugkijk, zie ik niet-ingeloste verwachtingen.” Voordat Claessens aantrad, stond de vacature uitgever-bij-J.M. Meulenhoff een aantal maanden open. Knol: „Ik heb toen met veel mensen gesproken, maar hoe gaat dat, de één wil niet, de ander heeft al een leuke baan, de derde durft niet. Je staat hier erg in de spotlights.”

Knol rekent zich het achtereenvolgende vertrek van drie uitgevers niet aan: „Ik geloof erg in zelfreflectie, maar ik geloof ook dat ik er alles aan doe om deze uitgeverij succesvol te laten zijn.”

Claessens’ vertrek heeft niet te maken met de op handen zijnde verkoop van de boekendivisie van de Persgroep Nederland. Knol: „Er zit geen economische reden achter. Het werkte gewoon niet.”

Uitgeverij J.M. Meulenhoff, in de jaren tachtig en negentig een van de belangrijkste literaire uitgevershuizen met een patent op Nobelprijswinnaars (Márquez, Grass, Szymborska) en in het Nederlandse fonds auteurs als Adriaan van Dis, Nelleke Noordervliet en Marcel Möring, wordt geteisterd door een groot personeelsverloop sinds redacteur Tilly Hermans er in 2001 vertrok. Uit onvrede met het beleid van het moederbedrijf, toen nog PCM, nam Hermans twintig Meulenhoff-auteurs mee en begon bij concurrent VBK uitgeverij Augustus. Haar opvolgster, Annette Portegies, vertrok in 2004. Nog meer auteurs, onder wie Jan Siebelink en H.C. Ten Berge verlieten Meulenhoff. Belangrijke buitenlandse auteurs zoals Philip Roth en Amos Oz brachten hun werk elders onder. Sander Knol, afkomstig van de Boekerij, werd in 2005 directeur bij Meulenhoff/Boekerij. Eerder werkte hij bij De Bijenkorf en ECI.

Auteurs van Meulenhoff en mensen uit het boekenvak zijn het er ondertussen over eens dat een groot verloop niet gunstig is voor een uitgeverij. „Ik wacht met het uitbrengen van mijn nieuwe boek, totdat ik weet welke kant het opgaat met het bedrijf” zegt een van de auteurs. „Is Peter Claessens alweer weg? Ik had nog niets gehoord, en dat terwijl mijn nieuwe bundel bijna uitkomt,” zegt dichter Anton Korteweg. „Ik ben heel trouw, ik publiceer mijn werk al sinds 1971 bij Meulenhoff, maar ik vind dit toch wel zorgelijk. Het is niet goed voor de reputatie van het bedrijf.” „Sommige jonge Meulenhoff-auteurs zijn nog geen dertig en hebben al drie uitgevers gehad! Het blijft maar onrustig in die tent”, verzucht literair agent Paul Sebes. „Toch is Meulenhoff nog altijd een heel sterk merk.”

Directeur Knol ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet: „Het gaat goed. We hebben nieuwe auteurs, zoals Carolina Trujillo, die genomineerd is voor de AKO-prijs. We staan er beter voor dan in 2005.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Meulenhoff

In het artikel over het ontslag van uitgever Claessens bij Meulenhoff (29 okt, pagina 9) stond dat AKO-genomineerde Carolina Trujillo een nieuwe auteur bij Meulenhoff is. In 2002 publiceerde zij daar echter al de roman De bastaard van Mal Abrigo.