A'dam speelt open kaart na Mohammed B.

Bijna vijf jaar geleden werd Theo van Gogh vermoord. Buitenlandse journalisten hoorden gisteren hoe het staat met de radicalisering in Amsterdam.

‘Afgeslacht’, luidt de kop op de voorpagina van De Telegraaf die op het scherm wordt geprojecteerd. De krant van 3 november 2004 toont het ontzielde lichaam van Theo van Gogh in de Amsterdamse Linnaeusstraat. Mohammed B. had Van Gogh net neergeschoten en een groot mes in zijn borst geplant. „De kentering in zijn gedrag kwam in dit gebouw tot stand”, zegt voorzitter Ahmed Marcouch van stadsdeel Slotervaart in buurthuis Eigenwijks.

Aanstaande maandag is het vijf jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. Aanleiding voor diverse buitenlandse verslaggevers om polshoogte te nemen in Amsterdam. Hoe staat het ervoor met radicaliserende jongeren en de verhoudingen tussen moslims en niet-moslims? De gemeente Amsterdam organiseerde daarom gisteren in buurtcentrum Eigenwijks in Slotervaart, waar Mohammed B. vrijwilligerswerk deed, een voorlichtingsbijeenkomst voor correspondenten in Nederland.

„Een ongenuanceerd verhaal in de buitenlandse pers is zo geschreven”, zegt persvoorlichter Bas Bruijn van de gemeente Amsterdam. „Daarom willen we vandaag laten zien hoe het er echt voor staat. Geen mooi verhaal neerzetten, maar open kaart spelen.”

Behalve Marcouch en tien correspondenten zijn er Marokkaans-Nederlandse jongerenwerkers, een jongerenimam, vertegenwoordigers van moskeeën, integratiedeskundige Jean Tillie en medewerkers van de gemeente. Een van die medewerkers presenteert de campagne ‘Wij Amsterdammers’. Die is bedoeld om nieuwe terreurdaden te voorkomen, onder andere door de band tussen bevolkingsgroepen te verbeteren. Statistieken over de Amsterdamse bevolkingssamenstelling, anti-discriminatieposters en beelden van een door de stad gesponsorde real life soap op de lokale zender AT5 rollen over het scherm.

Zowel integratiedeskundige Tillie als stadsdeelvoorzitter Marcouch concluderen dat de campagne succesvol is geweest, omdat er geen nieuwe incidenten hebben plaatsgevonden. „Er zijn heel veel dingen niet gebeurd, terwijl we er in Nederland alles aan doen om ze wel te laten gebeuren”, aldus Tillie, verwijzend naar de manier waarop de PVV van Geert Wilders zich opstelt in het integratiedebat. „Die partij is constant bezig met moslims bashen. Dat dingen niet zijn gebeurd, toont de effectiviteit van het beleid aan”, zegt hij.

De Franse correspondent Didier Burg, werkzaam voor de Belgische krant Le Soir en de Franse Wereldomroep, is desondanks sceptisch over het vermeende succes. „De homobashing in Amsterdam gaat gewoon door en de PVV wordt de grootste partij. Waar is dat succes dan?”, vraagt hij aan Marcouch.

Die meent dat de islam geen rol speelt bij de homovijandigheid van sommige moslimjongeren. „Die Marokkaanse jongens vallen die homo’s niet aan uit religieuze overwegingen. Criminele Marokkaanse jongens noemen zich wel moslim, maar ze komen niet in de moskee en doen alles wat Allah verboden heeft.”

Belg Jean-Pierre Stroobants van Le Monde verbaast zich ook over de felheid van het Nederlandse debat, zeker omdat het allemaal wel meevalt. „Als ik in Slotervaart of De Baarsjes (Amsterdamse wijk, red.) kom, vermoed ik radicalen op alle straathoeken, constant politieacties en gevangenissen vol salafisten. Maar er valt hier juist amper wat te zien. Ik denk dat de radicalisering in België en Frankrijk veel erger is.”

Hij vindt dan ook dat de Nederlandse reactie overdreven is. „Maar er wordt hier in ieder geval wat aan gedaan. In België laten we het probleem verrotten en zien we wel”, aldus Stroobants.

De Britse correspondent van The Guardian, Guy Thornton, ziet in Groot-Brittannië geen radicaal andere visie op Nederland dan voorheen. „Nederland is nog steeds dat leuke land waar de Britten graag naar toe komen om een paar dagen in Amsterdam door te brengen. We hebben alleen gezien dat er ook bij jullie knelpunten zijn.”