Sint-Petersburg (1)

DSC01811De afgelopen dagen was ik in Sint-Petersburg voor een artikel over de 403-meter hoge wolkenkrabber die  Gazprom aan de rand van het historische stadscentrum voor de leiding van zijn olieafdeling wil neerzetten, pal tegenover het Smolny-klooster. Op de bouwplaats, waar het afgelopen halfjaar  belangrijke nieuwe archeologische vondsten zijn gedaan, was niet veel te zien, behalve een mobiele cementfabriek en een paar hijskranen, die bezig waren met het verstevigen van de bodem en de kade. Maar de hele stad is in beroering over de bouwplannen.

Volgens een recent onderzoek van opiniebureau Tsiom is meer  dan 70 procent van de Petersburgers tegen de bouw van de toren op de door Gazprom gekozen locatie. Reden voor hun protest is dat die toren op veel van de mooiste plekken van Sint-Petersburg te zien is en het historisch stadsgezicht verstoort.

DSC01801Nu was er indertijd ook veel verzet tegen de Eiffeltoren, dus je zou kunnen zeggen dat de moderne tijd misschien maar gewoon zijn loop moet hebben. Maar Petersburg is Parijs niet. En toen ik afgelopen zondagochtend in de mist op het mooie Beursplein op het Vasili-eiland stond, tussen de twee vuurtorens van Thomon die die dag brandden omdat premier Poetin en  zijn Finse ambtgenoot een verklaring zouden ondertekenen over een binnenkort te openen Fins-Russisch cultureel instituut in Petersburg, besefte ik dat je ook vanaf die plek die enorme raket zal zien. Het gezicht op de in Petersburg zo mooi bewaarde achttiende eeuw zou er behoorlijk door worden verpest.

Tal van beroemde Russen, zoals dirigent Gergjev, zijn voor de toren, ook omdat aan de voet ervan een theater wordt gebouwd, waar hij dan weer kan optreden. Maar evenveel andere beroemdheden, zoals Hermitagedirecteur Piotrovski, filmregisseur/Poetinadept Nikita Michalkov en schrijfster Tatjana Tolstaja zijn tegen.

DSC01798Ook minister van Cultuur Avdejev heeft zijn stem tegen de toren uitgesproken. Hij heeft zelfs  gevraagd om een justitieel onderzoek naar mogelijke wetsovertredingen bij de besluitvorming omtrent de bouwvergunning. Het wordt dus een strijd tussen de Russische staat en Gazprom, de staat in de staat. En een zal het laatste woord hebben: Vladimir Poetin.

Zondagavond had ik kaartjes gehaald voor een concert van het Finse Radio Symfonie Orkest in de Grote Zaal van de Filharmonie. Ik was er nog niet eerder geweest en kende de zaal alleen  uit de verhalen en filmopnames over het beleg van Leningrad door de nazi’s, een van de meest verschrikkelijke en heldhaftige episodes uit de moderne Russische geschiedenis. Sjostakovitsj’ Zevende symfonie werd  er in 1942 opgevoerd, temidden van de gevechten. De zaal zat toen bomvol Russen die moed ontleenden aan  de muziek die ze te horen kregen, terwijl de Russische artillerie de Duitse kanonnen even van tevoren tijdelijk tot zwijgen had weten te brengen.

Terwijl ik in die zaal zat en luisterde naar het geweldige Finse orkest - geleid door de briljante dirigent Sakari Oramo, die van mij zo het Concertgebouworkest mag gaan leiden -  zag ik die beelden steeds voor me. Ze werden versterkt doordat de zaal met haar witte zuilen en rode fluwelen gordijnen nog altijd net zo mooi is als bij haar oplevering.

Het publiek was die avond van alle leeftijden. Russische meisjes op hun paasbest stonden in de pauze in de foyers enthousiast te discussiëren over de indrukwekkende muziek van de Finse componiste Kaija Saariaho, die die avond haar wereldpremière beleefde. Voor de zoveelste keer besefte ik dat de intensiteit waarop klassieke muziek in Rusland wordt beleefd heel bijzonder is. Grote vraag daarbij is natuurlijk  of  het een kwestie van goed muziekonderwijs is of dat het komt door een mateloze bewondering van veel ontwikkelde Russen voor iedereen die zich met de kunsten bezighoudt. Wat het antwoord op die vraag ook is, precies om zulke redenen houd ik van Rusland.