Rechter dreigt Karadzic met maatregelen

Radovan Karadzic heeft gisteren opnieuw zijn rechtzitting bij het Joegoslavië-tribunaal geboycot. De Bosnisch Servische leider miste daardoor de openingsverklaring van aanklager Alan Tieger. Aanstaande dinsdag wil de rechter de impasse doorbreken.

„Ondanks onze waarschuwingen is meneer Karadzic niet aanwezig”, constateerde rechter O-Gon Kwon. „Hij heeft zelf voor die koers gekozen en moet bijgevolg de gevolgen accepteren.” De VN-rechter nodigde zowel de aanklagers als Karadzic uit om voorstellen te doen hoe de impasse kan worden doorbroken. Hij deed vier suggesties: het proces door laten gaan totdat de kruisverhoren beginnen, het toewijzen van een advocaat, het proces opschorten zodat een advocaat zich kan inwerkeren, en het benoemen van een amicus curiae – ‘een vriend van het hof’ – die opkomt voor de belangen van de verdachte bij afwezigheid van een advocaat.

Dinsdag worden deze voorstellen, tijdens een aparte zitting, met beide partijen besproken. Volgens zijn juridisch medewerker Marko Sladojevic zal Karadzic bij deze zitting aanwezig zijn. „Dr. Karadzic boycot niet de rechtszitting, hij wil gewoon meer tijd om zich voor te bereiden”, zegt Sladojevic. Hij verwacht niet dat Karadzic maandag in de rechtszaal aanwezig zal zijn wanneer Tieger zijn openingsverklaring afrondt.

„Etnische zuiveringen waren niet het gevolg, maar het doel van de oorlog in Bosnië”, zei de aanklager gisteren. In een vijf uur durende openingsverklaring schetste hij een beeld van Karadzic als een megalomane leider die met zijn streven naar een zuiver Servische staat in Bosnië de basis legde voor oorlogsmisdaden en volkerenmoord. „Dit is het proces van een leider die de krachten van nationalisme, haat en angst heeft uitgebuit voor zijn visie van een etnisch verdeeld Bosnië”, zei Tieger. „Die leider is Radovan Karadzic”, waarbij de aanklager nadrukkelijk naar de blauwe stoel keek waar normaal gesproken altijd de verdachte zit.

Tieger zette uiteen dat Karadzic – president, partijleider en opperbevelhebber tijdens de Bosnië-oorlog (1992-1995) – verantwoordelijk is voor genocide, de belegering van Sarajevo en de gijzeling van VN-blauwhelmen. Tieger illustreerde zijn betoog met uitspraken van Karadzic zelf, compromitterende documenten en videobeelden. Over de belegering van Sarajevo verwees de aanklager naar een uitspraak van Karadzic: „Sarajevo wordt een heksenketel waarin 300.000 moslims zullen verdwijnen”. En over de moslims zou Karadzic, volgens Tieger, hebben gezegd: „ze zullen van de aardbol verdwijnen”.

Meer over het proces op nrc.nl/karadzic