Neem nou gehakt

Menigeen pakt bij de visboer, in de supermarkt of in het restaurant niet zijn portemonnee om te betalen, maar om de Viswijzer te raadplegen. Dat handzame kaartje geeft aan of een vis, schaal- of schelpdier wel duurzaam is verworven, dat wil zeggen via zorgvuldige kweek of door overbevissing mijdende visserij. De Viswijzer is een succes, het kaartje werd zeven miljoen keer gedrukt. Het droeg ertoe bij dat supermarkten viskeurmerken zijn gaan hanteren en stimuleerde mede dat viswinkels nu met een certificaat aangeven dat hun waar voldoet aan milieu- en vangsteisen.

Veel consumenten eten niet alleen vis, maar ook vlees. En net als bij de victoriabaars willen sommige mensen weten of een kipkluifje past in een voorkeur voor een milieubewuste maaltijd die niet al te veel ellende voor het dier en het milieu teweeg brengt. Sinds kort valt daartoe de Vleeswijzer te raadplegen – zelfde naamgeving als de Viswijzer, net zo’n handig kaartje voor in de portemonnee.

Maar waar de Viswijzer op alfabet, van alaska pollak tot zwaardvis, overzichtelijk aangeeft wat de keuze voor een bepaalde vis betekent, is de Vleeswijzer vooral verwarrend. In plaats van zakelijk te informeren geeft hij de uitslag van een wedstrijd tussen vleessoorten, die de vleeseter bovendien ook nog eens vreemd voorkomt, omdat de ranglijst wordt aangevoerd door vier vegetarische producten.

De Vleeswijzer stelde punten vast voor ‘Dierenwelzijn’ en voor ‘Milieu’. Op basis daarvan is een rangorde vastgesteld. Na diskwalificatie van het vegetarische ‘vlees’ staat biologisch rundergehakt op één, ex aequo met biologisch kalfsvlees. Al het biologische rundvlees (milieu: halve punt; dierenwelzijn: drieënhalve punt) verliest het van grootscheeps gefokte kip (milieu: vier punten; dierenwelzijn: halve punt), en van alle kalfs- en lamsvlees. De consument die snel even wil nakijken wat het eventuele effect is van zijn varkenslapje, staat in verwarring bij de slager.

Dankzij een verwante naam- en vormgeving lift de Vleeswijzer mee op het gezag van de Viswijzer. Ze verschillen echter fundamenteel. De Viswijzer wordt jaarlijks opgesteld door het Wereld Natuur Fonds (WNF) en de Stichting de Noordzee, op basis van wetenschappelijk onderzoek op fikse schaal en werkbezoeken. De Vleeswijzer is afkomstig van Varkens in Nood (ViN). Het milieueffect van de verschillende soorten vlees is ontleend aan de rapportage van één bureau voor duurzaamheidsonderzoek. Voor de oordelen over dierenwelzijn werden de meningen gepeild van vijftien wetenschappers, werkzaam bij Diergeneeskunde in Utrecht of bij de Animal Sciences Group aan de universiteit van Wageningen. De Viswijzer biedt advies en laat de keuze verder aan de consument. De Vleeswijzer is het appèl van een actiegroep die op haar website op sentiment speculeert met vragen als: „Wist u dat varkens dromen?’’

De consument die in de Viswijzer kijkt, krijgt een zakelijk antwoord. Wie de Vleeswijzer raadpleegt, wordt betrokken in een emotioneel debat, waar hij niet om vroeg.