Leuren met een groene snelweg levert niets op

De ideeën voor de ‘Duurzame Weg’ vindt iedereen interessant. Maar animo voor de aanleg is er niet. „Kennelijk is het idee te innovatief.”

Twee innovatieprijzen kreeg ingenieursbureau Movares ervoor: het plan voor de Duurzame Weg. Open doekjes in de vakpers. Uitnodigingen om het idee toe te lichten. Overheden die concrete interesse toonden voor projecten, onder meer in Amsterdam, Diemen, Dordrecht, Rotterdam en Venlo. Opdrachten ook, voor haalbaarheidsstudies.

Maar na twee jaar leuren en venten is de geestelijk vader, László Vákár, bevangen door twijfel. In een dichtbevolkt en vervuild transportland als Nederland, waar nota bene de premier zelf het Innovatieplatform leidt, komt niet eens een proefproject van de grond. „Kennelijk is het idee te innovatief.”

Vákár combineerde voor de Duurzame Weg een aantal technieken die milieuschade door lawaai en uitlaatgassen beperken, wegonderhoud goedkoper maken, ‘groene’ energie opleveren én bouwen mogelijk maken op de dure grond direct bij snelwegen. Bewezen technieken, en technisch haalbaar, zegt de ingenieur.

Maar zo groot als de interesse voor zijn ideeën is, zo gering blijkt de animo om de Duurzame Weg echt aan te leggen. Het verst was Vákár met Venlo. De gemeente gaf deze zomer een boekje uit waarin burgemeester Hubert Bruls vertelt dat een duurzame wereld in Venlo werkelijkheid wordt. Met „de weg van de toekomst”, onder andere. „Venlo gaat 715 meter van de A73/A74 in Blerick voorzien van een glazen kap”, beloofde het boekje. Het betreft een nieuw stuk rijksweg, dat de Duitse snelwegen aansluit op de A73.

De kap zou – voor ruim 56 miljoen euro – geluid-, stank- en fijnstofproblemen oplossen, en ruim 1.900 appartementen in de buurt van energie voorzien. „Hoge geluidschermen zijn ook niet meer nodig”, aldus Venlo, dat een voordeel van ruim 35 miljoen becijferde van de nieuwe weg. „Met dit concept praat je niet meer over verslechtering, maar over een verbetering”, juichte wethouder Twan Beurskens (VVD).

Inmiddels is het enthousiasme bekoeld. Rijkswaterstaat, dat over de rijkswegen gaat, liet gemeente en provincie deze maand weten dat de snelweg verdiept wordt aangelegd, met 9 meter hoge geluidsschermen en langere en bredere uitvoegstroken. Dan kan er volgend jaar worden begonnen. Conform afspraak, zodat de weg klaar is voor de Floriade 2012 in Venlo. Het project staat op de lijst van 58 ‘spoedklussen’ die het kabinet met de Crisis- en herstelwet een extra duwtje wil geven.

De Limburgse bestuurders waren niet ongelukkig. Wethouder Beurskens zei tegen regiozender L1 te blijven vechten voor de overkapping, maar: „Met de klassieke manier is op zichzelf ook niks mis.” De Duurzame Weg is best duur, laat hij ter toelichting weten, de aanleg duurt langer, en – zeer belangrijk – de techniek heeft zich nog niet bewezen. Althans: elke techniek afzonderlijk wel, maar het is de combinatie die nadere studie vergt. Dat kan jaren duren.

Vákár zucht: „De techniek zou zich niet bewezen hebben – is dat niet de essentie van innovatie?”

Bij Rijkswaterstaat staan ze wel degelijk open voor innovatie, zegt woordvoerder Karen Vinke. Alleen, ze weten nog te weinig over de Duurzame Weg. Venlo’s wens tot overkapping zal zeker worden „meegenomen in het proces”, zegt ze. „Naar nieuwe concepten wordt gekeken. Maar we gaan geen afspraken vertragen.”

Vinke verwijst naar de discussie over de A6/A9, de omstreden snelweguitbreiding op het traject Almere-Amsterdam-Schiphol. „Daar ben je niet zomaar uit.” Voor de wegverbreding bij Diemen liet die gemeente Movares een ontwerp maken voor een glazen overkapping. De investering zou 228 miljoen bedragen.

Minister Eurlings (Verkeer, CDA) gaf nul op het rekest. Hij betaalt alleen wat nodig is om te voldoen aan de wettelijke normen voor geluid en luchtkwaliteit. Alles daarboven komt voor rekening van de betrokken gemeenten, meldde hij de Kamer.

Daarmee heeft Vákár zijn tweede probleem. Diverse partijen kunnen profijt trekken van zijn plan, maar de rekening ligt in eerste aanleg bij de rijksoverheid. En die is erg vóór duurzaamheid, maar komt miljarden tekort. De gemeenten hebben de miljoenen evenmin voor het oprapen. Naarmate de uitgaven hoger zijn en de opbrengsten onzekerder, is de investering riskanter.

Voor Movares geldt in zekere zin hetzelfde. Het stak tot nog toe twee ton in het idee, maar daarmee zijn de financiële grenzen wel bereikt. Om dat terug te verdienen, is 4 miljoen euro omzet nodig – en ook voor een groter ingenieursbureau is dat veel geld.

Vákár heeft nog hoop gevestigd op directeur-generaal Bert Keijts van Rijkswaterstaat. In debat met Movares-directeur Klaas Strijbis, op een congres in Apeldoorn, zei Keijts de Duurzame Weg serieus te gaan onderzoeken. Maar dat is alweer een half jaar geleden, en sindsdien bleef het stil. Rijkswaterstaat zegt wel te hebben gekeken naar deelaspecten als constructie, luchtkwaliteit en asfalt, maar de bevindingen blijven vaag.

Of misschien biedt de ‘kennisconferentie’ soelaas die ROM Rijnmond morgen in Dordrecht houdt. Dan bespreekt dit regionale samenwerkingsverband voor ruimtelijke ordening en milieu de Duurzame Weg. „Het concept lijkt dé oplossing voor vele knelpunten in Nederland”, aldus de organisatoren op hun website.

László Vákár gaat er zijn verhaal nog een keer vertellen.