Kraakverbod

Het leek wel een schoolreisje. Op de Eerste Pinksterdag van 1976 vertrokken twee bussen met krakers uit Amsterdam. Ze waren goed geluimd. Liedjes werden gezongen, spelletjes gespeeld. Na ongeveer anderhalf uur was de bestemming van het tripje bereikt: de villa van minister van Justitie Dries van Agt in Groesbeek.

Nu was de sfeer minder vrolijk. De krakers gooiden ruiten in, spijkerden deuren en ramen dicht en kalkten leuzen op de muren. „We wilden laten zien hoe belachelijk het eigenlijk is om goede woningen dicht te spijkeren en leeg te laten staan”, verklaarde een deelnemer achteraf. Enkele weken voor het incident had Van Agt een anti-kraakwet door de Tweede Kamer geloodst, die het in bezit nemen van lege, ongebruikte woonruimte strafbaar stelde.

De actie kwam de krakers duur te staan. Acht van hen (‘de acht van Van Agt’) moesten weken vastzitten. Bovendien bleek dat ze een foutje hadden gemaakt: Van Agt woonde al jaren niet meer in het bewuste huis. Het kenmerkte het amateurisme in de beginperiode van de kraakbeweging.

Velen brachten sympathie op voor de nieuwe generatie jongeren die een eigen strijd voerde tegen ‘Staatsvijand no. 1’: woningnood. De vandalistische actie bij het vermeende huis van Van Agt deed daaraan weinig afbreuk. Zelfs een organisatie als de Raad van Kerken sprong voor de krakers in de bres – en met succes. Met als voornaamste argument dat een verbod op kraken tot meer leegstand en tot criminalisering zou leiden, wist de raad in een hoorzitting de Eerste Kamer te overtuigen het gewraakte wetsvoorstel niet in stemming te brengen.

Zo bleef een algeheel verbod op kraken uit. Tot twee weken geleden: na drieëndertig jaar nam de Tweede Kamer een nieuwe anti-kraakwet aan. De krakers lieten meteen van zich horen, met een grote demonstratie in Utrecht en een aantal nieuwe kraken, waaronder een pand tegenover de Westerkerk in Amsterdam. Voor het raam hangt een spandoek met de tekst ‘Ontruimen = criminaliseren. Wij zijn niet te stoppen’.

De vraag is of de Eerste Kamer daar dit keer ook zo over denkt. Van de Raad van Kerken is nog geen reactie vernomen.

Jaap Cohen