Kijker wil zich bij tv in stamcafé wanen

De snelheid van het spreken op tv nam de afgelopen decennia aanzienlijk toe. Vergelijk het aantal woorden per minuut van Willem Duys met die van Matthijs van Nieuwkerk, dan produceert de laatste ongeveer het drievoudige. Zijn gasten weten dat ze niet mogen uitweiden en dat zelfs hun soundbites worden onderbroken. Gisteravond viel in DWDD, toen Thom Hoffman een brief van Reve voorlas, het up-tempo ineens stil. Een rustpunt in deze jachtige tijd, om met de gebiografeerde schrijver te spreken.

In de uitspraak is de straat de norm geworden. Het onderscheid tussen de c, de s en de z is vervaagd. Gerard Arninkhof sprak in het NOS Journaal over ‘medizijnen’ voor kinderen, even later vroeg Matthijs van Nieuwkerk een ex-model waarom ze ‘so slank wilde sijn’. Televisie is pas goed als de kijker zich in zijn stamcafé waant. Presentatoren spreken hun gasten dan ook aan met ‘jongens’, al zit er een volwassen en gemengd publiek aan tafel. Ik hoorde het in DWDD, Holland Sport en zelfs in De grote Bijbelquiz 2009.

KRO’s Puberruil is een uitstekende thermometer voor de jongerentaal, temeer omdat steeds in twee verschillende milieus wordt gefilmd. Universeel is ‘Oké!’ als antwoord op alledaagse mededelingen. Een meisje wordt in haar nieuwe huis wegwijs gemaakt. „Hier kijken we samen televisie.” „Oké! ” Haar substituut-vader: „Ik werk in een restaurant. ” „Oké!” Et cetera. Andere constanten: ‘super’ als voorvoegsel, bijvoorbeeld ‘superleuk’ of ‘superaardig’. Maar er zijn ook verschillen. Het stadsmeisje typeerde een scooterritje in de duinen als ‘geinig’, waarvan de Uggs dragende Gooise r-gebruiksters in Bergen nogal opkeken. Dat gold weer niet voor een hardgrondig ‘fuck’.

Klassieke muziek was weliswaar ‘niet helemaal zijn ding’, toch bezocht Manuel Venderbos van EO’s Jong de muzikale familie Pondman. Hij vroeg de kinderen hoe ze met hun strenge vader ‘dealen’, want zo’n gezin waar iedereen op elkaar ‘gefocust’ is, is ‘apart’ maar ‘toch best heftig’. Tot slot sprak hij tot de kinderen: „Het leek mij leuk jullie een leuke avond te bezorgen, dus heb ik iets leuks bedacht: karaoke zingen.”

Met die geforceerde opgetogenheid is de televisie van dit decennium het best getypeerd. RTL Boulevard is de grondlegger. Ik flitste langs een item over de nieuwe liefde van Linda de Mol. ‘Hartstikke leuk’ gaat het, ‘heel relaxed’ ook want ‘hij noemt haar steeds meissie’. Linda kan er zelf ook wat van. Ze noemde gisteravond in Pauw & Witteman de serie Gooische vrouwen ‘het allerallerallerleukste’ dat ze ooit heeft gedaan. In Terug naar de kust bekroop Linda één angst: „Stel dat Pierre Bokma me helemaal ruk vindt.” Maar die vond zijn tegenspeelster vast wel leuk.