Boeren sceptisch over Sarkozy's reddingsplan

Langzaam maar zeker wil Europa het landbouwbeleid liberaliseren. Door de crisis keert Sarkozy zich nu tegen verdere liberalisering. Want landbouw is „deel van de nationale identiteit”.

De landbouw in Frankrijk, Europese grootmacht in deze sector, verkeert in een crisis „zonder precedent” en dat komt door „een gebrek aan Europese en mondiale regulering”.

Dat was de analyse waarmee president Sarkozy gisteren een uitgelezen gezelschap van hem welgezinde Franse boeren in de Jura probeerde te kietelen. Ze applaudisseerden beleefd.

Grote problemen, grote plannen, was gisteren het motto van Sarkozy. Na het financiële kapitalisme, kondigde hij aan, was het nu tijd om de landbouw eens grondig te hervormen. „De crisis mag de landbouw niet wegvagen.”

Hij had een „ongeëvenaard” reddingsplan in de aanbieding voor de Franse landbouw, ter waarde van 1,65 miljard euro. Een miljard is bestemd voor leningen tegen een lage rente aan noodlijdende boeren. 650 miljoen komt via verlaging van heffingen op grond, brandstof en sociale lasten.

Toen hij dat had verteld was de reactie in Poligny, een dorpje van melkkoeien en kaasmakers, echter lauw. Waarom, dat zouden de camera’s achteraf registreren bij de kritische boeren buiten de zaal. „Het klinkt mooi, maar ik heb er geen vertrouwen in”, meesmuilde de ene melkveehouder. „We willen geen premies en leningen meer, we willen een goede prijs voor onze producten”, schamperde de volgende. Sarkozy nodigt dit soort boe-roepers allang niet meer uit bij zijn spreekbeurten in het land.

Zoals in heel Europa verkeren de Franse landbouwers in een inkomenscrisis die na protestacties in Brussel en tal van Europese steden de afgelopen weken het epitheton „de ergste sinds dertig jaar” heeft gekregen. Na het vette jaar 2007 daalden de gemiddelde inkomsten van de Franse landbouwers vorig jaar met 20 procent. Dit jaar wacht een nieuwe daling van naar schatting 10 tot 20 procent.

Een gezamenlijke front van minister van Landbouw Bruno Lemaire en zijn Duitse collega leidde vorige week tot een noodhulpplan van de Europese Commissie voor melkveehouders en groente- en fruittelers. Maar dit heeft de onvrede niet weggenomen.

Zo kwam Sarkozy er aan te pas. In Frankrijk, becijferde hij gisteren, zijn de prijzen die boeren voor hun producten krijgen sinds een jaar met 20 procent gedaald. In de supermarkt bedraagt de prijsdaling één procent. Dat verschil wil hij aanpakken met meer Europese regulering. Op de Europese top eind deze week wil hij voorstellen lanceren, maar de Europese Commissie was hem vandaag voor (zie inzet).

Sarkozy verkeert in een moeilijke positie. In Brussel wordt met argwaan gekeken naar de ontwikkeling van de Franse positie in landbouwzaken sinds Sarkozy’s aantreden tweeënhalf jaar geleden. Aanvankelijk leek hij te breken met de opstelling van zijn voorganger Chirac, die jarenlang onverzettelijk cruciale hervormingen blokkeerde van het op inkomenssteun gebaseerde gemeenschappelijke landbouwbeleid, dat 45 procent uitmaakt van het Europese budget. Frankrijk, met zijn grote electoraat aan kleine boeren, is de grootste begunstigde.

Sarkozy wilde wel hervormen, zei hij eerst. Het aandeel van de landbouw in het Franse bruto binnenlands product was gedaald tot minder dan vijf procent. Het aantal boeren slinkt al jaren en verliest aan electoraal gewicht.

Terwijl een nieuwe Europese begrotingsonderhandeling nadert, is Sarkozy omgedraaid. Hij noemde de landbouw gisteren „de eerste sector van het land” en de „grond” een „deel van de nationale identiteit”. Hij pleit nu niet alleen voor meer regulering, maar lanceert ook een nationaal steunplan. De Europese Commissie liet gisteren sober weten te zullen bestuderen of de nieuwe Franse maatregelen in strijd zijn met de regels voor staatsteun.

Aan het thuisfront wordt de druk op de regering groter. De Franse landbouwsector neemt geen genoegen meer met noodhulp. De leiders van de grootste landbouwbonden, reageerden gisteren kritisch op Sarkozy’s plannen – overigens vanuit Parijs, waar ze waren achtergebleven. Na weken onderhandeling met de regering waren ze niet uitgenodigd bij de presentatie van het presidentiële reddingsplan.

Jean-Michel Lemétayer, voorzitter van de grootste Franse boerenbond, FNSEA, en ook aanvoerder van de Europese landbouworganisaties, was het mildst. Hij sprak van „een stap in de goede richting”, maar liet daarop meteen volgen dat „geen enkel steunplan, hoe omvangrijk ook, een goed prijsbeleid kan vervangen”.

Namens Confédération Paysanne, de tweede Franse bond, beoordeelde woordvoerder Philippe Colin Sarkozy’s maatregelen als „conjuncturele, geen structurele steun”. De anti-liberale bond lijkt wel een zekere hoop te koesteren dat Sarkozy „doorkrijgt dat een ingrijpende verandering in het Europese beleid moet komen”.