Wetenschap gratis op internet

Wetenschappelijke publicaties moeten gratis op internet te lezen zijn.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) stelt 5 miljoen euro beschikbaar om dat te stimuleren.

NWO-voorzitter Jos Engelen doet in een interview met deze krant een dringend beroep op vooraanstaande wetenschappers om met hun publicaties niet naar de gevestigde wetenschappelijke tijdschriften te gaan, maar te kiezen voor een internet-tijdschrift.

Al in 2005 ondertekende NWO de zogeheten Berlin Declaration, een internationale verklaring waarin de vrije toegang (‘open access’) tot wetenschappelijke publicaties wordt bepleit.

Het streven naar vrije toegang is een breuk met het traditionele model waarin commerciële uitgevers de wetenschappelijke publicaties verzorgen. Tegen de steeds hogere abonnementsgelden die ze berekenen – tot wel 10.000 euro per jaar voor één tijdschrift – is steeds meer bezwaar, omdat onderzoek dat met publieke middelen betaald is, ook publiek toegankelijk zou moeten zijn.

In verschillende landen stellen belangrijke financiers van onderzoek inmiddels de eis dat de artikelen in het publieke domein komen. Onlangs deed ook de Zweedse tegenhanger van NWO, de Vetenskapsradet, dat. Engelen: „Ik wil zo snel mogelijk naar dat Zweedse model. Ik denk dat die verplichting over een paar jaar ook in onze voorwaarden staat.”

Grote uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften als Elsevier voorspellen dat open access tot banenverlies bij de uitgevers leidt. Op Engelen maakt dat weinig indruk. „Dat zal wel meevallen. Maar het zou gevolgen kunnen hebben voor hun beursnoteringen.”

Vrije toegang: pagina 8