Ook de kleine jongens in het circuit lopen nu met wapens

Het aantal illegale wapens in Nederland groeit hard. Net als de bereidheid ze te gebruiken.

De meeste komen van de buren: België en Duitsland.

Voordat hij over illegale vuurwapens begint te vertellen, zet David zijn telefoon uit, haalt hij de batterij eruit en vraagt mij hetzelfde te doen. „Anders kunnen we worden afgeluisterd”, zegt hij. „Ik wil niet dat de politie me in verband brengt met vuurwapens. Een vriend van mij was een keer na een ruzie gepakt met een geweer. Elke keer als de politie hem daarna van zijn bed lichtte, kwamen ze met drie man en getrokken pistolen, want hij stond bekend als vuurgevaarlijk.”

David zit in de drugshandel en wil daarom niet met zijn echte naam in de krant. Hij is geen grote jongen, maar hij kweekt thuis wiet en brengt wel eens een paar kilo weg voor anderen. Kleine kwekers zoals hij liepen vroeger niet met een vuurwapen op zak. Maar het milieu is verhard, zegt David. Er is tegenwoordig in zijn omgeving een Antilliaans ripteam actief, dat overvallen pleegt op kleine kwekers en hun geld en wiet steelt. Dus heeft David tegenwoordig een wapen thuis liggen. Een revolver. „Gekregen van een vriend, voor het geval dat. Het merk weet ik niet, dat is weg geveild. Net als het serienummer.”

David voelt zich veiliger met een wapen op zak. En hij is niet de enige. Het illegale wapenbezit in Nederland neemt toe, zeker in criminele kringen. Dat zeggen onderzoekers en mensen uit het criminele circuit. Ook neemt de politie steeds meer vuurwapens in beslag. In 2008 zijn er 5.000 vuurwapens in beslag genomen, een verdubbeling in tien jaar tijd.

De belangrijkste reden is dat het criminele circuit harder is geworden met de komst van criminele groepen uit de Balkan, Turkije en de Antillen. Hoe meer geweld, hoe meer mensen zich daartegen willen beschermen.

Bovendien lijken veel jonge criminelen een kort lontje te hebben en om het minste of geringste naar hun wapen te grijpen. Zo waren er dit jaar al 22 schietincidenten in Amsterdam-Zuidoost.

Hoe makkelijk is het eigenlijk om in Nederland aan een vuurwapen te komen? Iedere burger die een vuurwapen in zijn bezit wil hebben, moet eerst een wapenvergunning aanvragen bij de politie. Die gaat na of de aanvrager een strafblad heeft en geestelijk stabiel is. Ook moet de aanvrager lid zijn van een schietvereniging. In totaal hebben zo’n 70.000 burgers in Nederland een vuurwapen: 25.000 jagers en 45.000 sportschutters.

De legale handel is dus aan strenge regels gebonden, maar een wapen kopen op de zwarte markt is een ander verhaal. „Het belangrijkste is om de juiste mensen te kennen”, zegt Monique Bruinsma, criminologe van de Universiteit van Tilburg, die veel onderzoek heeft gedaan naar illegale wapens in Nederland. „Om bekend te worden in het criminele milieu moet je regelmatig rondhangen op plekken waar criminelen elkaar ontmoeten, zoals bepaalde kroegen, coffeeshops of fitnesscentra. Maar dat betekent niet dat je gewoon de eigenaar kunt aanspreken en volgende week een wapen thuis hebt. Vertrouwen is het belangrijkst, want stel dat je gepakt wordt en de handelaar verlinkt je.”

De prijs voor een wapen ligt tussen de 500 en 1.500 euro, zegt David. Het ligt eraan wat voor wapen het is, hoe snel je het moet hebben, of het nieuw is of dat er al mee geschoten is. „Een Russische vriend van mij dealde drugs vanuit een kraakpand. Toen hij een keer ruzie kreeg met een stel Joegoslaven, werd hij bang en moest hij snel een wapen hebben. Hij kocht diezelfde dag nog een Russisch legerwapen voor 1.500 euro. Veel te veel geld, maar hij had geen keus.”

De wapens die op de zwarte markt worden verkocht, komen uit legale wapenfabrieken in het buitenland – in Nederland worden geen wapens gemaakt. Op een zeker moment veranderden ze dus van legale in illegale wapens. Dit kan op vier manieren: diefstal, recycling, ombouwen en zwartwassen, een methode waarbij legaal geproduceerde vuurwapens door omkoping of gesjoemel met papieren op de zwarte markt terechtkomen.

Per jaar worden volgens schattingen van de politie zo’n 10.000 tot 15.000 illegale wapens naar Nederland gesmokkeld, de meeste uit België, Duitsland of Italië. Uit opsporingsonderzoek van de politie blijkt dat criminele groepen die zich bezighouden met vuurwapensmokkel meestal klein zijn. De importeur is de centrale figuur, die contact onderhoudt met een leverancier in het buitenland. Hij levert wapens aan enkele tussenhandelaren, die geen contacten hebben in het buitenland, maar wel een netwerk hebben om de wapens in te verkopen.

Het grootste probleem vormen op dit moment omgebouwde gas- of alarmpistolen. „Sinds 2005 is er een duidelijke toename te zien van het aantal omgebouwde gas- en alarmwapens”, zegt Alex Korte, coördinator van het Landelijk Platform voor Vuurwapens. „Vorig jaar zijn er 3.000 omgebouwde gas- en alarmwapens in beslag genomen. Dat is echt een trend waar we ons zorgen over maken.”

Korte geeft leiding aan het zogenoemde Top-13 project, dat in kaart brengt welke vuurwapens het meest in beslag worden genomen, waar ze vandaan komen en hoe ze naar Nederland worden gebracht. „Alarmpistolen zijn makkelijk om te bouwen tot scherpschietende vuurwapens – in plaats van alleen een knal schieten ze echt een kogel af”, zegt Korte. „Bij sommige merken hoef je alleen een busje aan de voorkant van de loop weg te halen, zodat die weer vrijkomt.”

Deze alarmpistolen zijn zo populair bij criminelen omdat ze klein, handzaam en makkelijk te verbergen zijn. En ze zijn goedkoop, ze kosten tussen de 150 en 500 euro. De Tanfoglio is zo’n alarmpistool. Hij wordt door criminelen wel het ‘negerpistooltje’ genoemd omdat hij populair is onder Antilliaanse criminelen. Omgebouwde Tanfoglio’s zijn echter niet erg accuraat op een afstand van meer dan tien meter. „Ze kunnen gevaarlijk zijn voor de gebruiker, omdat ze in de hand kunnen ontploffen als ze niet adequaat zijn omgebouwd”, zegt Korte.

Als meer criminelen met een wapen op zak lopen, zou je zeggen dat er ook vaker wordt geschoten. Het grote aantal schietpartijen in Amsterdam-Zuidoost lijkt daarvan een bevestiging. Maar de politie kan dit niet met zekerheid zeggen. Vuurwapenincidenten worden namelijk niet als zodanig geregistreerd. In het systeem staat alleen om welk delict het ging, zoals een overval of een zware mishandeling. Volgens Korte is het aantal schietpartijen niet toegenomen, maar wel het aantal delicten waarbij vuurwapens worden gebruikt. Er is dan alleen mee gedreigd, niet mee geschoten.

Bruinsma bevestigt dat. „Het aantal schietincidenten is niet toegenomen, ook al lijkt dat nu zo door de recente schietpartijen in Amsterdam-Zuidoost”, zegt ze. „Die vonden allemaal plaats in één wijk. Het gebeurt regelmatig dat er verschillende schietincidenten in een gebied zijn. Dan zijn er spanningen tussen groepen of personen en het ene incident leidt tot het andere. Als iemand jou iets heeft aangedaan, moet je terugslaan. Bovendien komen in zuidoost alle risicogroepen wat betreft illegaal wapenbezit bij elkaar: criminele Antillianen, overvallers en drugscriminelen.”

Volgens David heeft het ook te maken met de jonge generatie, die gewelddadiger is. „De oude wietkwekers waren vrijbuiters, die niet zo liepen te zwaaien met wapens.” Nu ziet hij steeds meer „idioten” rondlopen, jonge criminelen die nergens voor terugdeinzen. „Ze proberen met geweld naam voor zichzelf te maken. Een vriend van mij is laatst thuis overvallen door een stel Antillianen. Ze hebben zijn vriendin vastgebonden en hem gedwongen zijn kluis open te maken. Hij was bang dat ze hem er in zouden stoppen en dat hij dood zou gaan. Uiteindelijk hebben ze alleen zijn geld en al zijn wiet meegenomen.”

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Kogels

Bij de foto bij het artikel Ook de kleine jongens in het circuit lopen met wapens (pagina 4 en 5, 26 oktober) ontbrak het bijschrift. Op de foto, deze zomer gemaakt, stond een garage in de Amsterdamse Bijlmer met een met kogels doorzeefde auto.