Ongewoon rumoer op Iraanse persbeurs

De jaarlijkse persbeurs in Teheran verloopt doorgaans zonder enig rumoer. Maar dit jaar worden er verhitte debatten gevoerd.

Er is veel publiek bij een documentaire op een groot videoscherm in de gelikte stand van Borna News, een Iraanse pro-regeringswebsite die zich presenteert op de jaarlijkse persbeurs in Teheran.

Het gezicht van de Iraanse oppositieleider Mir Hossein Mousavi verschijnt direct na beelden van een ontploffende handgranaat. De voormalige presidentskandidaat wordt geportretteerd als leugenaar en opruier.

„Wie is hier nu aan het opruien?!” vraagt een jonge vrouw, die zichzelf identificeert als Maryam, hardop. „Iedereen weet wat de waarheid is!” Maar een man met een grijze snor heeft een andere mening. „Die man heeft de natie verraden. Jij bent gek!” bijt hij de vrouw toe.

De 16de internationale beurs voor pers en media, die vandaag wordt afgerond, is normaal een verplicht nummer. Maar dit jaar, door de aanhoudende onvrede over president Mahmoud Ahmadinejads verkiezingsoverwinning, worden er debatten op het scherp van de snede gevoerd. Daarnaast zijn oppositieleiders fysiek aangevallen en moeten regeringsvertegenwoordigers kritische vragen beantwoorden.

Mehdi Karroubi, een leider van de oppositiebeweging tegen de regering van Ahmadinejad, bezocht de beurs vrijdag. Honderden sympathisanten riepen leuzen tegen de regering. Vervolgens werd de bejaarde geestelijke aangevallen door regeringsaanhangers. Volgens websites die Karroubi steunen viel een bekende redacteur van een staatskrant hem aan met een mes. Volgens tegenstanders schoot Karroubi’s lijfwacht in de lucht. Beide incidenten kunnen niet worden geverifieerd.

Een andere oppositieleider, die zondag de beurs bezocht, werd ook aangevallen. President Ahmadinejad, in andere jaren een trouwe bezoeker van het evenement, kwam dit jaar niet. Enkele van zijn ministers gaven wel acte de présence.

Het rumoer illustreert dat in de huidige politieke atmosfeer nog steeds ieder evenement tot protest kan leiden. De aanvallen op de oppositieleiders zijn incidenten, maar dat kritische burgers pro-regeringsjournalisten openlijk aanspreken op hun artikelen, laat zien dat in de hoofdstad de meningen over officiële waarheden over de presidentsverkiezingen van juni en de oppositieleiders nog steeds scherp zijn verdeeld.

De grote Iraanse pro-regeringspersagentschappen, kranten en websites hebben de beste plaatsen en stands op de tentoonstelling waaraan circa 1.500 locale en 30 internationale media meedoen. Het handvol oppositiekranten en websites moest het doen met kraampjes aan de zijlijn van de beurs, die plaatsheeft in een gigantisch gebedscomplex.

In een groots opgezette stand, versierd met flatscreen-televisies en bloemen, overziet Ibrahim Najafi, journalist voor de pro-regeringskrant Iran, de gastenboeken. Met een brede glimlach ontvangt hij Teherani’s die in de rij staan om voornamelijk nare opmerkingen te schrijven.

„Uw krant is het symbool van de censuur”, heeft iemand geschreven. „Het spijt me zeer dat uw leugenachtige publicatie helaas de naam van ons prachtige land draagt”, staat er elders te lezen. Maar er zijn ook steunbetuigingen. „Dit is de beste nieuwsbron om de waarheidgetrouwe standpunten van onze gerespecteerde regering te lezen.”

Najafi haalt zijn schouders op over de kritiek. „De krant heeft betere dagen gekend en ik doe slechts mijn werk”, zegt hij. Maar de overige pagina’s van het gastenboek zijn wel dichtgemaakt met nietjes.

Bij de stand van de website Tabnak, die probeert onpartijdig te zijn – een hele opgave in het gepolariseerde Iran – vraagt een jongen op hoge toon waarom de site niet kritischer staat ten opzichte van de regering. „Jullie schrijven niets meer over Mousavi. We moeten jullie wel lezen want al onze sites zijn gesloten. Wees kritischer”, zegt de jongen. „We willen de gemoederen juist temperen, geen olie op het vuur gooien”, reageert een journalist van Tabnak.

Plotseling wordt de beurs, die officieel nog tot vandaag duurt, gesloten. Volgens de lokale bewakingdienst zijn er problemen met de airconditioning. Mensen worden opgeroepen om het tentoonstellingscomplex te verlaten. Ze krijgen te horen dat de beurs voorbij is. Maar als veel bezoekers blijven en andere mensen blijven toestromen wordt de beurs toch weer geopend. Vandaag is er een officiële afsluiting voor genodigden.

In het kleine kraampje van Hayat-e No, een hervormingsgezinde krant die de ideeën van de oppositie steunt, hangen tientallen voorpagina’s van vóór de presidentsverkiezingen van 12 juni. Foto’s van Mousavi – tegenwoordig semi-verboden – bepalen het beeld van de meeste voorpagina’s.

„Ik hoop dat uw krant niet hetzelfde lot wacht als alle andere kranten die kritisch waren over de regering”, heeft iemand met groene inkt – de kleur van Mousavi’s verkiezingscampagne – in het gastenboek geschreven. „Het pad van de vrijheid is lang, tot bij de volgende demonstratie.”