Oma past weer gratis op

Gastouderschap, tegen betaling kinderen opvangen, wordt zeldzaam volgend jaar.

De regels voor de toeslag die ouders krijgen worden vanaf 1 januari een stuk strenger.

Het leek zo’n ideale oplossing: de gastouder, een oppas voor je kind in plaats van een schaarse plek op een crèche. Maar binnenkort kan het zomaar afgelopen zijn met dit informele alternatief.

Deze maand maakte het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) de nieuwe regels voor gastouderopvang bekend, die per 1 januari gaan gelden. Deze regels zijn zo streng, dat het ministerie verwacht dat 90 procent van de gastouders gaat verdwijnen.

Sinds 1 januari 2005 krijgen ouders die een beroep doen op een gastouder via de Belastingdienst een inkomensafhankelijke toeslag. Aanvankelijk ging dat prima, maar vanaf 2007 nam het misbruik toe. „Gastouderbureaus declareerden soms 60 uur per week, onredelijk veel”, vertelt een woordvoerder van het ministerie van OCW. „In kranten werd geadverteerd dat iedereen die op kinderen paste, hiervoor geld kon krijgen.” Met hulp van de gastouderbureaus gingen grootouders, gescheiden vaders en buren die aanvankelijk kosteloos voor kinderen zorgden ineens geld vragen. De ouders kregen een gedeelte weer keurig terug van de belasting. Maar de kosten van de subsidie voor gastouders bedroegen ondertussen in het voorjaar van 2008 100 miljoen euro meer dan begroot.

Wat houden de nieuwe regels precies in? Vanaf 1 september 2010 moet de gastouder voldoen aan bepaalde opleidingseisen, anders moeten de ouders de toeslag aan de Belastingdienst terugbetalen. Ouders kunnen in zo’n geval het geld terugvragen dat zij voor de urenadministratie hebben betaald aan het gastouderbureau.

Ouders die nu van een gastouderbureau gebruikmaken moeten goed opletten. „Regel zo vroeg mogelijk de vereiste kwalificaties en laat het niet op juli of augustus aankomen”, adviseert Sebastiaan Dekkers van het in Heino gevestigde gastouderbureau 4Kids. Ook raadt hij aan een ouderbureau te zoeken dat de EHBO-cursus en het ervaringscertificaat vergoedt. Deze komen in principe voor rekening van de gastouder, maar veel bureaus nemen die over.

De maatregel die het meest direct de portemonnee van ouders treft, is de maximering van de vergoeding. Deze was 6,10 euro per uur, vanaf 1 januari is dit maximaal 5 euro. De toeslag blijft inkomensafhankelijk.

Daalt de toeslag als gevolg van de nieuwe regels onder het uurtarief dat ouders en gastouder eerder hebben afgesproken, dan kunnen ouders hun kinderen ook langer onderbrengen bij hun gastouder, adviseert Dekkers. „Je verlaagt dan het uurtarief naar 5 euro, maar door meer uren af te nemen blijft het inkomen van de gastouder gelijk.”

Ouders van wie de kinderen thuis worden opgevangen door de gastouder krijgen een extra probleem. De gastouder mag straks nog maar op één adres kinderen opvangen. Dat betekent dat gastouders alle kinderen op wie wordt gepast in hun eigen huis moeten opnemen. Of dat de gastouder nog maar bij één gezin voor de kinderen kan zorgen. Dekkers: „De GGD, die de controle uitvoert, heeft hierop aangedrongen omdat ze niet op meerdere adressen zouden kunnen controleren. Het is allemaal een beetje Kafkaiaans.”

De invoeringstermijn is veel te kort, vindt Dekkers. „Op deze manier zullen de meeste gastouders moeten stoppen.” Dekkers, die al verschillende ongeruste gastouders aan de lijn heeft gehad, krijgt steun van de brancheorganisatie voor de kinderopvang: de MOgroep.

De belangenbehartiger verwacht dat nog maar een kwart van de huidige 80.000 gastouders over zal blijven. Het ministerie is zelfs nog somberder. Den Haag houdt er rekening mee dat negen van de tien gastouders geen subsidie meer krijgt. De woordvoerder: „De meeste grootouders en buren zullen weer, net als vroeger, voor weinig of geen geld op de kinderen gaan passen.”