Gedichten van 'de Poolse huisvrouw' Szymborska

Theater Szymborska! ***

Door Marlies Heuer, Ria Eimers en Jan Kuijken. Tournee t/m 20/11. www.viarudolphi.nl.

Na een toneelavond vol tragedie is het slotapplaus het mooiste: de dode personages komen tot leven, de acteurs zijn opeens uit een andere wereld gekomen. De Poolse dichteres Wislawa Szymborska, in 1996 bekroond met de Nobelprijs voor Literatuur, schreef over dit ogenblik een prachtig gedicht, Theaterimpressies. De spelers stellen zich op „in één rij met de levenden, met het gezicht naar het publiek”. Toneelspelers Marlies Heuer en Ria Eimers brengen haar gedichten als muziektheater onder de titel Szymborska!

Het gedicht Theaterimpressies krijgt terecht een prominente plaats. De actrices maken er een juweel van een toneelscène van, waaruit blijkt dat Szymborska een grote liefde voor theater koestert. Ze houdt van de bordkartonnen echtheid, het ernstige spel van amateurs en het bijna vanzelfsprekende wonder dat bij het applaus de doden gewoon opstaan en buigen.

Ria Eimers zet tussen de gedichten door een gebreide ijsmuts op. In deze vermomming maakt zij van Szymborska even „de Poolse huisvrouw”, zoals Hugo Claus haar eens licht spottend noemde. Marlies Heuer speelt een fee, een prinses.

Kennelijk hoort bij een voorstelling over poëzie muziek. De Vlaamse musicus en componist Jan Kuijken bespeelt cello, piano en bedient zich van een geluidsband. Hij loopt doelloos over het podium van instrument naar instrument. Pas als hij met piano en zogeheten ‘klankband’ de actrices opzweept tot een swingende, jazzy vertolking van de gedichten krijgt alles kracht.

Szymborska! begint traditioneel, maar krijgt geleidelijk strakke lijnen. Dan is er niet langer sprake van het netjes declameren van gedichten, maar van een subtiel samenspel tussen muziek en tekst. Daarom is de uitvoering meer dan een hommage aan de dichteres. De gedichten worden explosieven, die hard aankomen.

Kester Freriks