Bos boekt meevaller door te buigen voor strikte EU

Minister Bos buigt voor Brussel. Op korte termijn levert dat winst op. Maar er kleven nog steeds risico’s aan de ING-opsplitsing.

Politiek verloren, maar financieel gewonnen. Minister van Financiën Wouter Bos (PvdA) buigt voor de druk van eurocommissaris Neelie Kroes van Mededinging om bank-verzekeraar ING meer te laten betalen voor de garanties die de Staat ING in januari gaf. Als gevolg daarvan heeft Bos een meevaller van 1,3 miljard euro.

Met de aangekondigde opsplitsing van ING in een bank en een verzekeraar komt ook een einde aan de strijd tussen Den Haag en Brussel over ING-hypotheken. Vorig jaar gaf de Staat het grootste financiële concern van Nederland 10 miljard euro steun. Dat leverde weinig problemen op in Brussel.

Maar de noodhulp bleek niet voldoende om onrust te bezweren. Begin dit jaar was opnieuw steun nodig en ditmaal koos het ministerie van Financiën voor een ingenieuzer, maar ook meer omstreden constructie om ING te helpen.

De markt twijfelde aan een partij hypotheken die ING als belegging in de Verenigde Staten had gekocht. Bij deze zogeheten Alt-A-hypotheken werd niet geverifieerd wat de afsluiters van de hypotheeklening aan inkomen opgaven – daarom worden ze ook liars loans, leugenaarleningen, genoemd. Dat kost de schuldenaren meer rente, maar er zit voor de bank dus ook meer risico aan. Zeker sinds de kredietcrisis.

Bos kondigde eind januari aan de portefeuille voor 80 procent over te nemen, een deal met een waarde van 28 miljard dollar (18,8 miljard euro). In ruil voor het wegnemen van dat risico van ING sluisde ING 80 procent van de opbrengsten van de beleggingen door naar de Staat en betaalde zij een garantiebeloning.

Vervolg ING: pagina 11

Bos is nog niet van garanties af

Bos betaalde op zijn beurt aan ING een beheersbeloning en een financieringsbeloning. Per saldo kostte deze constructie ING vorig jaar 110 miljoen euro (zie grafiek). De politieke strijd tussen Kroes en Bos spitste zich toe op de waardering van de hypotheekobligaties. Onder druk van Kroes krijgt Bos uiteindelijk 1,3 miljard euro extra voor de overeenkomst. Bos kon gisteren dan ook met vertrouwen melden dat de kans dat hij de overeenkomst met winst voor de belastingbetaler kan afsluiten is toegenomen. Aan het politieke verlies dat hij tegenover Kroes leed, maakte hij geen woorden vuil. Het lijkt erop dat Bos noch ING een sanctie krijgen voor de te gunstige regeling.

De aanpassing van de overeenkomst over de risicovolle hypotheken is cruciaal gebleken in het opsplitsingsplan dat ING gisteren presenteerde. Niet alleen zet ING de verzekeraar in de etalage (een opsplitsing die al sinds april dit jaar boven de markt hing), ook de Amerikaanse internetspaarbank ING Direct USA gaat in de verkoop. Juist via ING Direct raakte ING betrokken bij de Alt-A-problemen. Beide onderdelen bezitten een deel van de risicovolle hypotheken: ING Direct 80 procent, de verzekeraar de rest.

De vraag is wat er straks gaat gebeuren met de staatsgarantie op de Alt-A-hypotheken. Financiën en ING hullen zich in stilzwijgen over wat een nieuwe eigenaar met het pakket gaat doen. In een normale situatie zou de Amerikaanse internetbank met schulden én bezittingen worden verkocht, dus inclusief de omstreden hypotheekbelegging. Maar zonder nieuwe voorwaarden bestaat de kans dat Financiën een deel van de beleggingen garandeert bij de toekomstige eigenaren van ING Direct USA en van de verzekeringsdivisie. Zeg, een opkoper uit Texas of een oliefonds uit Dubai.

Wanneer de beleggingen bij ING achterblijven, is dat eveneens een moeilijk verhaal. Mooie onderdelen gaan dan de deur uit, terwijl de staat de risico’s blijft lopen voor het achterblijvende ING in nieuwe vorm.

De verkoop van ING Direct USA en de verzekeraar worden pas in 2013 voorzien. De wereld kan er dan heel anders uitzien, zeggen ING en Financiën unisono, doelend op een mogelijk herstel van de waarde van de hypotheken. Daarbij is de verwachting dat de portefeuille tegen die tijd voor de helft zal zijn afgelost. Maar dan nog resteert een risico van 14 miljard dollar, waarvan de laatste verplichtingen in 2047 aflopen. Voorlopig is Bos nog niet van ING af.