Afghaanse kiescommissie houdt zich niet aan wet

Nieuwsanalyse

De commissie die moet toezien op een goed verloop van de tweede ronde van de Afghaanse verkiezingen is bij voorbaat al omstreden.

De Afghaanse verkiezingscommissie heeft nog elf dagen om te zorgen voor een vrije en eerlijke stembusgang bij de tweede ronde van de Afghaanse presidentsverkiezingen. Want al op 7 november staan president Karzai en zijn rivaal Abdullah opnieuw tegenover elkaar.

Maar de geloofwaardigheid van de commissie, die ook toezag op de eerste ronde waarbij op grote schaal werd gefraudeerd, is al bijvoorbaat betwist. Terwijl de internationale gemeenschap vraagt om maatregelen die fraude in de tweede ronde moeten voorkomen, en Abdullah eist dat de voorzitter van de commissie wordt vervangen, is de eerste schending van de kieswet al een feit. De commissie zelf is daarvoor verantwoordelijk, en het heeft er alle schijn van dat ze ermee wegkomt.

De kiescommissie heeft weliswaar geaccepteerd dat een tweede ronde nodig is, maar ze heeft geweigerd alle besluiten van de klachtencommissie over te nemen – terwijl de wet dat wel vereist. De klachtencommissie verklaarde na de eerste ronde meer dan een miljoen stemmen ongeldig. Waren al haar bezwaren tegen de aanvankelijke uitslag overgenomen dan zou – volgens de internationale waarnemersgroep Democracy International – Karzai uiteindelijk zijn uitgekomen op 48,29 en Abdullah op 31,54 procent van de stemmen.

Maar de verkiezingscommissie nam de bezwaren van de klachtencommissie maar gedeeltelijk over: ze gaf Karzai 49,67 en Abdullah 30,59 procent. Het lijkt een klein verschil, dat volgens sommigen dan ook weinig uitmaakt. Maar critici van de kiescommissie in Kabul zeggen dat de internationale gemeenschap er zó op gebrand was dat er een tweede ronde zou komen, dat ze stilzwijgend heeft toegelaten dat gebroken is met het belangrijke beginsel dat alleen de klachtencommissie bepaalt welke klachten gerechtvaardigd zijn en welke stemmen ongeldig verklaard worden.

„Dit is een grote kwestie”, zegt een westerse functionaris die nauw bij het verkiezingsproces betrokken is en die niet met zijn naam in de krant wil. Hij vreest dat er nu een precedent is geschapen en dat de verkiezingscommissie voortaan bij alle verkiezingen zelf kan uitmaken welke besluiten van de klachtencommissie ze overneemt en welke niet.

Meteen toen vorige week tot een tweede ronde was besloten haastten de Amerikaanse president Obama en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, zich om president Karzai en het Afghaanse verkiezingsproces te feliciteren. Obama zei dat „het constructieve optreden” van Karzai „een belangrijk precedent voor de nieuwe democratie in Afghanistan” was en een versterking betekende „voor de Afghaanse constitutie en wetten”.

Ban prees Karzai voor het respect dat hij getoond zou hebben voor „het constitutionele proces”. Ook zei hij dat de verkiezingscommissie en de klachtencommissie „nauw hadden samengewerkt om een strikte naleving te verzekeren van de constitutie en de kieswetten van Afghanistan”.

De enige die niet deed alsof na de frauduleuze verkiezingen alles volgens het boekje was verlopen was de verkiezingscommissie zelf. In een verklaring maakte ze bekend enkele bedenkingen te hebben bij de conclusies van de klachtencommissie. Maar over de aard van die bedenkingen heeft de voorzitter van de commissie, Azizullah Lodin, steeds geweigerd opening van zaken te geven. Zoals hij ook niet heeft uitgelegd hoe zijn commissie tot haar uiteindelijke cijfers is gekomen. Karzai zei gisteren dat hij er niet over denkt in te gaan op de eis van Abdullah om Lodin te ontslaan.

De klachtencommissie op haar beurt heeft benadrukt dat de kiescommissie verplicht was haar bevindingen over te nemen. Maar de klachtencommissie mist de politieke steun om hier met kracht een punt van te maken. Ze is ook niet in de openbaarheid getreden met de afwijkende cijfers van de kiescommissie.

Het lijkt erop dat het politieke akkoord dat de tweede ronde mogelijk maakte voorrang krijgt. En dat de schending van de kieswet genegeerd wordt om dat breekbare akkoord niet in gevaar te brengen.