Zijn strakke bank en zijn kunstverzameling

Necrologie Zijn tijdloze slaapbank staat in menige huiskamer. Ook als kunstverzamelaar sprak Martin Visser een breed publiek aan.

Martin Visser (1922-2009), meubelontwerper en kunstverzamelaar Martin VISSER (1922) ontwerper,kunstverzamelaar op een bank van Friso Kramer. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Bergeijk,27 juni 2006 Mentzel, Vincent

Vele duizenden zitten dagelijks op een van zijn banken en vele duizenden zien in het Kröller-Müller de kunst die hij heeft verzameld. Ontwerper en verzamelaar Martin Visser is vrijdag op 87-jarige leeftijd thuis in Bergeijk overleden.

Om twee dingen zal Martin Visser bekend blijven: zijn meubels en zijn kunstverzameling. Zijn bekendste bank, simpel BR02 geheten, is sinds eind jaren vijftig een tijdloze klassieker gebleken met zijn simpele rechte zitting en rugleuning, en zakelijke metalen framewerk. Hij was praktisch en comfortabel, je kon hem verstellen zodat het een slaapbank werd, en door zijn bescheiden uiterlijk paste hij in elke interieurstijl sinds de jaren zestig. Toen deze krant in 2006 aan de lezers vroeg wat het beste Nederlandse design van de afgelopen honderd jaar was, kwam Martin Vissers BR02 (afkorting voor Bank Rusten nummer twee) op de derde plaats.

Martin Visser (1922) vond net als zijn broer, de beeldhouwer Carel Visser, en zijn andere broer, ondernemer en verzamelaar Geertjan Visser, creativiteit essentieel voor zijn leven. Hij begon zelf meubels te maken en ging later werken als inkoper bij de Bijenkorf. In 1955 werd Visser gevraagd als ontwerper bij de meubelfabriek ’t Spectrum in Bergeijk. Daar werkte hij meer dan twintig jaar en ontwierp er talloze tafels, stoelen en kasten en de BR02, die hij steeds bleef verbeteren.

In de tijd dat hij nog in Amsterdam woonde, kwam hij samen met zijn in 1977 overleden vrouw Mia in contact met Constant en andere jonge kunstenaars van Cobra. Hij kwam bij hen thuis, en zij bij hem, en soms kocht hij iets van hen. Al die losse stukken groeiden uit tot een kleine verzameling. Omdat hij ook toen al gezegend was met een uitstekende en onafhankelijke smaak, bleek wat hij kocht later vaak een breder publiek aan te spreken.

Martin Visser hield van kunst en misschien wel evenveel van kunstenaars. Vele groten kon hij zijn vrienden noemen. Ze kwamen uit Amerika of Duitsland over om bij hem te logeren en te werken. In zijn door Gerrit Rietveld en Aldo van Eyk ontworpen huis in de bossen van Bergeijk maakte Richard Long iets prachtigs van kleiwater op de muur, bouwde Soll Lewitt een trap van witte baksteen in de tuin en nog niet zo lang geleden liep hij daar met de jonge vormgever Jurgen Bey om een mooie boomstam uit te kiezen waarin Bey twee glanzende bronzen rugleuningen schroefde. Bij iemand als de Duitse beeldhouwer en schilder Anselm Kiefer kwam hij vaak met zijn eerste vrouw.

Martin Visser kon ook hard zijn in zijn beslissingen. In de jaren zestig verzamelde hij werk van kunstenaars als Lucio Fontana, om dat later rigoureus van de hand te doen, met winst. Ook Cobra liet hij achter zich. De opbrengst gebruikte hij om weer nieuwe spannende kunst te kopen.

Martin Visser is een van de grootste naoorlogse verzamelaars. Na Cobra kwamen de minimalisten en conceptuelen van de jaren zestig, vervolgens neo-expressionisten en daarna weer andere liefdes. Hij heeft een tijdje geprobeerd te functioneren binnen een museum (Boijmans Van Beuningen), maar werken in vrijheid beviel beter. Het Kröller-Müller bezit vierhonderd werken die hij uitgekozen en gekocht had.

Zie voor een interview uit 2006: nrc.nl/kunst