'We wilden AOW zachte landing geven'

Mariëtte Hamer, net terug van de fractieleidersreis in Suriname, moet deze week het AOW-akkoord intern verdedigen: „Het zijn moeilijke tijden.”

Mariëtte Hamer heeft kunnen bijtanken, ondanks „het moordende programma” in Suriname. Vooral in het binnenland kwam ze tot rust. „Als je daar een kwartier bij de waterkant zit, is dat zo verfrissend”, zegt de PvdA-fractieleider bij het zwembad van hotel Royal Torarica in Paramaribo. De eerste dagen van de fractievoorzittersreis, die zaterdag werd afgesloten, leek Hamer los van het officiële programma wat afwezig. Want de week daarvoor was druk geweest, met de intensieve coalitieonderhandelingen over de AOW.

Ze staat nu voor de volgende fase: de PvdA-achterban overtuigen van het besluit van kabinet om de AOW-leeftijd te verhogen, te beginnen vanavond op een ledenraad in Utrecht. De kritiek die er leeft, denkt ze te kunnen weerleggen, met goede argumenten. De kritiek op haar eigen functioneren, die de laatste weken zo her en der opkwam, wil ze niet bespreken. Ze lijkt er vrij koel onder. Liever praat ze over de AOW-plannen. „Het zijn moeilijke tijden. Ik begrijp dat het beeld leeft dat wij de verzorgingsstaat afbreken, maar wij gaan die juist versterken.”

Volgens een peiling is het aantal voorstanders binnen de PvdA gegroeid van eenderde naar de helft. Maar is het niet zorgelijk dat zoveel PvdA’ers het niet met u eens zijn?

„Dat is inderdaad veel. Mensen rekenenden erop dat ze op hun 65ste een AOW-uitkering zouden krijgen. Sommigen zijn zich te pletter geschrokken. Maar dat het draagvlak groeit, is positief. Meer mensen accepteren dat dit nodig is voor de toekomst. Als je de zorg overeind wilt houden, moet je dit doen. 67 jaar wordt de norm. Het gaat pas over tien jaar naar 66, en vijf jaar later naar 67. De liberale vleugel wil het allemaal sneller invoeren. Dat is alleen maar stoere praat. We hebben tijd genomen om het goed te regelen. Het zal en moet leiden tot andere arbeidspatronen. Sommige mensen zullen bepaalde periodes in hun leven meer gaan werken, en sommige periodes minder. Ouderen zullen langer gaan doorwerken, maar misschien wel minder dagen.”

De vakbonden voeren actie bij de ledenraad. Komt het nog goed tussen de PvdA en de FNV?

„De relatie heeft een deuk opgelopen. We zijn natuurlijk al langer niet meer één rode familie. De samenleving verandert. Maar zoals er altijd tussen Suriname en Nederland een lotsverbondenheid is, zal die er ook altijd zijn tussen PvdA en FNV. Uiteindelijk gaat de FNV aan de cao-tafel wel meedenken over de plannen. Ik maak me meer zorgen over de werkgevers.”

Na het klappen van de onderhandelingen in de Sociaal-Economische Raad toonden werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB zich juist tevreden met het coalitiebesluit.

„Ze hebben wel erg uitgestraald dat zij het wel zouden regelen met het kabinet. Er ligt juist nog een zware opdracht voor de werkgevers. Zij moeten in bedrijfssectoren goede regelingen afspreken over zware beroepen. Langer dan dertig jaar in een zwaar beroep kan straks niet meer. Tenzij de werknemer het zelf wil natuurlijk. Daar maken we een wet voor, inclusief sancties. Werkgevers zullen werknemers alternatieven moeten bieden. Ook de scholing moet beter. Er moet een nieuw soort sociaal werkgeverschap komen. Ik zeg tegen Bernard Wientjes [voorzitter van VNO-NCW, red.]: kom uit die VNO-toren en ga werken aan een nieuwe arbeidsmarkt. Na het mislukken van de SER-onderhandelingen moeten de werkgevers de hand naar de vakbonden uitsteken. Zij hebben iets goed te maken. De tijd van de arrogantie is nu wel voorbij. MKB zal ook met name een belangrijke rol moeten spelen om de kleine bedrijven te helpen bij de invulling van dat sociaal werkgeverschap.”

SP en PVV hebben een veel simpeler standpunt: de AOW-leeftijd moet op 65 jaar blijven. Is dat van u niet veel te ingewikkeld geworden?

„We wilden de AOW-verhoging een zachte landing geven. Dat is gelukt. Verantwoorde dingen doen is niet altijd gemakkelijk. Dat PvdA staat voor twee zaken: mensen passend werk bieden én emancipatie. Niet alleen voor jongeren, maar ook voor ouderen.”

Maar uw partij staat er deplorabel voor, volgens de peilingen.

„We hebben er net weer een zeteltje bij! Maar eerlijk gezegd gaan die peilingen langs me heen. Deze periode is van zo wezenlijk belang voor de toekomst van ons land. We moeten sterker uit de crisis komen. We hebben ook nog een morele agenda afgesproken in het crisisakkoord, we gaan de zelfverrijking, de bonussen, de ikke-ikke-cultuur aanpakken. Dat is veel belangrijker dan al het andere.”

Maakt dit kabinet ondanks deze plannen niet een wat krakkemikkige indruk?

„Over vorige kabinetten werd dat ook gezegd. De snuffelperiode is wat lang geweest. Maar ik geloof dat dit kabinet wel toegroeit naar een gezamenlijk beeld over waar het naartoe moet.”

Op een foto in De Telegraaf leek het weer helemaal goed tussen Rutte (VVD) en Van Geel (CDA), na de harde aanvaring na Prinsjesdag.

„Pieter van Geel zei gisteren tegen mij: ik heb het met mijn ex goed gemaakt voor de kinderen. Maar ik stap niet ons huwelijk uit.”