Tilburg eert Peerke

Morgen is het 200 jaar geleden dat missionaris Peerke Donders werd geboren, die zieken hielp. Hij krijgt een paviljoen in Tilburg.

Jozef de Veuster uit Tremelo, beter bekend als Pater Damiaan, werd in 2005 al verkozen tot de Grootste Belg aller tijden. Een maand geleden stond hij wederom in het centrum van de belangstelling: voor een grote menigte werd hij in Rome heilig verklaard. In Tilburg waren er velen die dit alles met gemengde gevoelens volgden. Want de Tilburgse weverszoon Petrus Donders, niet heilig verklaard, was in zekere zin de evenknie van zijn Belgische confrater. Beiden waren als missionaris actief en legden zich in het bijzonder toe op het verzorgen van leprozen en beiden stierven in het harnas onder de tropenzon. Toegegeven: het Hawaïaanse eiland Molokai, waar pater Damiaan de zorg voor de melaatsen op zich nam, is een exotischer oord dan de ongezonde en vochtige leprozenkolonie Batavia, in Suriname, waar Peerke Donders werkzaam was.

In Tilburg wordt dezer dagen herdacht dat een van haar grootste zonen precies tweehonderd jaar geleden geboren werd. Het is opmerkelijk dat Petrus Donders de status van volksheld wist te bereiken. Als loteling werd hij vrijgesteld van de militaire dienstplicht: hij was niet groter dan 1,57 meter en had ‘een zwak gestel’. Omdat hij in een armlastig gezin opgroeide, werd hij niet toegelaten tot het seminarie. Dankzij bemiddeling van de plaatselijke pastoor kon hij wel als huisknecht op kleinseminarie Beekvliet aan de slag. Later volgde hij daar toch de priesteropleiding. Kort na zijn wijding vertrok Donders naar Suriname; volgens sommigen tot opluchting van het kerkelijk gezag, want door zijn nederige afkomst en zijn beperkte intellectuele vermogens was hij een vreemde eend in de bijt.

Vol overgave zette hij zich in de toenmalige kolonie in voor de uitgebuite slaven en voor de leprozen, die ver weg van de bewoonde wereld, zonder medische verzorging of bijstand, in afzondering hun naderend eind moesten afwachten. Zoals veel Surinamers zijn naam nog altijd met veel respect uitspreken, zo zien veel Tilburgers in hem een lichtend voorbeeld. Nadat in de buurt van zijn geboortehuis al eerder een kapel was gebouwd en een kruiswegpark was aangelegd, is er nu ook een Petrus Donders Paviljoen gebouwd. Dat, is het plan, woensdag door minister Hirsch Ballin geopend gaat worden. De Zeven Werken van Barmhartigheid vormen de rode draad door de expositie. En Ellen van Kempen maakte een documentaire over het leven en de blijvende betekenis van de Tilburgse missionaris. Aan de hand van fragmenten uit brieven die Peerke Donders vanuit Suriname naar huis schreef, aangevuld met fictiescènes en op locatie gemaakte opnamen, wordt het verhaal verteld van een man die, ondanks zijn beperkingen, toch over de hoog gelegde lat wilde springen. Daarom heeft deze eenvoudige weverszoon voor de Tilburgers al de graad van heiligheid bereikt. Dat het officiële ‘boterbriefje’ uit Rome ontbreekt, doet daar voor hen niets aan af.