Op gedempte wijze door Mandela's biografie

In de musical Amandla! Mandela keert Nelson Mandela (Kenneth Herdigein) in triomf terug uit gevangenschap, met Winnie (Sophia Wezer) aan zijn zijde. (Foto Joris van Bennekom) Bennekom, Joris van

Musical Amandla! Mandela, door Bos Theaterproducties. Gezien: 24/10 in Carré, Amsterdam. Tournee t/m 31/3. Inl. www.mandelademusical.nl. ***

Een musical over Nelson Mandela roept meteen de vraag op waar het verhaal te laten stoppen. De makers van Amandla! Mandela, een nieuwe Nederlandse productie, kozen voor de eerste vrije verkiezingen in Zuid-Afrika die de held in 1994 tot president zouden maken. De euforie dus. Die vormt immers een heel wat betere finale dan wat daarna volgde – toen Zuid-Afrika langzaam maar zeker een gewoon land met min of meer gewone problemen werd. Wel zien we nog even de breuk met zijn vrouw Winnie, al komt die tamelijk onverhoeds en wordt die nogal cryptisch verklaard: omdat haar „lijfwacht geweld gebruikte”.

Voor het zover is, werkt Amandla! Mandela chronologisch de biografie door. Van de negenjarige Xhosa-jongen die van zijn Engelse lerares de voornaam Nelson krijgt gaat het via de steeds meer schroeven aandraaiende apartheidspolitiek, het oproer in Sharpeville en daarna in Soweto, de vraag hoe lang het zwarte protest nog geweldloos kan blijven, tot aan Mandela’s gevangenschap op Robbeneiland en zijn bizarre gesprekken met president De Klerk vóór de vrijlating.

Als schrijver en regisseur heeft Koen van Dijk al die episoden concies samengevat zonder wilde sprongen te maken. Dat werkt ook wel een beetje tegen deze musical: we worden niet overrompeld met onverwachte dwarsverbanden of een verrassend andere visie op het fenomeen.

Wat we krijgen, is een serie essentiële scènes uit ’s mans leven. Een heiligenleven is het gelukkig niet geworden; ook de kritiek van medegevangenen op Mandela’s prominente positie op Robbeneiland komt ter sprake.

Van Dijk heeft die scènes met sobere maar doeltreffende middelen geënsceneerd op een goeddeels leeg podium dat steeds overtuigend suggereert waar we ons bevinden. Hij voegt daar niet veel meer aan toe dan enkele projecties, zoals de tekst Slegs vir Blankes en een breedbeeldfoto van een massa demonstranten die mooi terugkomt in de op het podium meegedragen spandoeken. Changementen zijn bijna overbodig – en als ze er zijn, vloeien ze schijnbaar moeiteloos voort uit het vorige toneelbeeld.

In muzikaal opzicht biedt deze musical een combinatie van Zuid-Afrikaanse traditionals (met de negenstemmige a capella-zang van Khayelitsha United Mambazo als hoogtepunt) en de door Frank Uyttebroeck gecomponeerde nummers van westerse snit. Maar van een symbiose, zoals op het album Graceland van Paul Simon, is geen sprake. En de nieuwe muziek is nogal non-descript uitgevallen. Sterke melodieën ontbreken, waardoor sommige scènes net niet de dramatiek meekrijgen die bij dit verhaal zou passen. Amandla! Mandela is zodoende een gedempte musical. Stijlvol, maar soms ook wat vlak.

De meeste aandacht gaat natuurlijk uit naar Kenneth Herdigein in de titelrol. Hij heeft zich de stramme passen van de hoofdpersoon aangemeten en spreekt zijn Nederlandse teksten ongeveer zo uit als Mandela in het Engels. Dat maakt hem hoogst herkenbaar.

Te midden van een groot ensemble dat veel kanten van het recente Zuid-Afrika laat zien, is Herdigein de rust zelve. Een held van menselijk formaat.