'Leve het mesje' roept het achttiende-eeuwse publiek

cd KLASSIEK ****

Sacrificium Cecilia Bartoli/Il Giardino Armonico o.l.v. Antonini

Een feest voor anekdoteliefhebbers, dat is de voorbeeldig vormgegeven nieuwe cd van stermezzo Cecilia Bartoli. Van alle klassieke artiesten die cd’s opnemen is Bartoli een van de weinigen die monsteraantallen verkoopt. Bartoli’s nieuwste cd Sacrificium is gewijd aan het mannelijkheidsoffer van castraten in de barok, en aan het rijke repertoire dat voor hen werd gecomponeerd. Elf ‘wereldpremières’ (niet eerder op cd vastgelegde aria’s) telt de cd, van componisten als Leonardo Leo, Antonio Caldara of Nicola Porpora: aangenaam barokrepertoire dat niet onmiddellijk beklijft.

Meer dan de helft van het vingerdikke cd-boek is gewijd aan een castratencompendium, met van de grootsten korte levensbeschrijvingen. Dat er in de castratentijd (van halverwege de zestiende eeuw tot ongeveer 1800) ook talloze jongens onder handen genomen werden met de griezelige, in het cd-boek afgebeelde mesjes en schaartjes zónder het te brengen tot vocaal sterrendom, is een droeve voetnoot waar je maar liever niet aan denkt.

Aangenamer is het te lezen over sterren die het wel maakten. Tenducci bijvoorbeeld, die zelfs kinderen wist te verwekken met een derde, de schaar ontsprongen teelbal.

De ontwerper van de cd heeft zich uitgeleefd. Naast het titelblad staat een tekening van een mesje en de tekst „Eviva il coltellino!” ofwel „Leve het mesje!”: de uitroep van enthousiast achttiende-eeuws operapubliek bij het horen van castratenvirtuositeit.

Het probleem – en voor de Bartoli-fan de attractie – is dat de aandacht voornamelijk uitgaat naar Bartoli. Haar duizelingwekkende coloraturen met de kelige kleur in het hoge register zijn indrukwekkend, maar ook stram. Veel mooier zingt ze de wat lyrischer lijnen, zoals in de beroemde toegiftaria ‘Sposa, non mi conosci’.

Nergens wekt zij de suggestie van hoe castraten klonken; voor een eigentijds equivalent voldoet een mannelijke superalt als Philippe Jarrousky veel beter.

Mischa Spel