Bank is voor eurocommissaris Kroes nooit 'too big to restructure'

ING past in de rij Europese banken die Kroes aanpakt: banken die staatssteun kregen en moeten herstructureren. Maar het afstoten van verzekeringen is een idee van ING zelf.

ING is niet de enige grote bank in Europa die op last van eurocommissaris Kroes (Mededinging) herstructureringen doorvoert. Bij lange na niet.

Sinds de val van Lehman Brothers in september 2008 zijn er in de Europese Unie ruim vijftig banken geweest die geheel of deels door de overheid moesten worden gered. Ieder land deed dat op zijn eigen manier. Ministeries van Financiën waren verplicht Brussel op de hoogte te stellen. Kroes’ ambtenaren bij de Europese Commissie moesten dan, per geval, bepalen of deze nieuwe ‘staatsbanken’ geen onterechte voordeeltjes kregen vergeleken bij banken die het alleen moesten rooien. Bij tientallen banken, waaronder ING, begon Kroes nader onderzoek. En een aantal moest vervolgens ingrijpende reorganisaties doorvoeren. Een greep uit de probleemgevallen: Lloyds, Royal Bank of Scotland, KBC, Dexia, het Duitse LBBW en enige Ierse banken. ING is dus niet de enige.

Sommige banken zijn, net als ING, ver met de oekaze voor herstructurering. RBS, dat voor 70 procent in handen van de Britse staat is, zal 312 kantoren buiten Schotland afstoten (van de 2.279). De Belgische KBC broedt op een plan om het winstgevende KBC Lux te verkopen. In elk land zeggen burgers en politici dat „Kroes het op ons heeft gemunt”. Maar zij horen niet dat Kroes voor al die ándere landen ook soms ferme taal gebruikt om banken tot enig tempo te dwingen.

Kroes en minister Bos kruisten over ING een paar keer de degens. Maar vanmorgen reageerde de Commissie mild op de aankondiging dat ING onder meer de verzekeringspoot afstoot en de helft van de staatsinjectie wil terugbetalen.

Kroes had het over „heel goede vooruitgang” en zei dat ze er de komende weken definitief over zou oordelen.

De Commissie heeft zo’n stormloop van staatssteungevallen in geen jaren meegemaakt. Financieel experts werden afgelopen maanden elders uit de organisatie gehaald om te helpen dossiers snel af te handelen. Sommige nieuwelingen pasten niet meer in het gebouw en werken in portocabins op het binnenplein. Om banken bij herstructurering te helpen, heeft Kroes een werkgroep opgericht met (toevallig) twee Oostenrijkers aan het hoofd.

Hét probleem in de banksector, zeggen deskundigen, is dat de kleintjes verdwijnen en de groten almaar machtiger worden. Het wordt steeds moeilijker om supervisie op die groten uit te oefenen, want supervisie is nationaal geregeld. Mervyn King, gouverneur van de Bank of England, zei vorige week dat dit een gevaarlijke situatie wordt.

Wat als zo’n bankmoloch, actief in tientallen landen, gaat wankelen? Dan is er meer geld nodig om de bank te redden dan het land van vestiging kan opbrengen. Doordat er geen internationaal of Europees verdelingsmechanisme bestaat, kan er een wedloop ontstaan: elk land gaat voor landgenoten paniekerig redden wat er te redden valt. King pleit voor schaalreductie. ‘Narrow banking’, heet dat. Kroes ziet zijn punt. Sommige banken zijn ‘too big to fail’, in haar ogen, maar nooit ‘too big to restructure’.

Zij kan echter geen pro-actief industriebeleid voor multinationale banken opzetten. Ze kan alleen reactief mededingingsbeleid voeren. „Grote banken als Barclays, Deutsche Bank of Santander, die geen staatssteun ontvangen, kan zij niets opleggen,” zegt Karel Lannoo, directeur van het Center for Policy Studies in Brussel. „Alleen als staten probleembanken te hulp schieten, of als anderen na bijvoorbeeld een fusie klagen over oneerlijke concurrentie, kan Kroes herstructurering opleggen.”

Voor elke bank die Kroes tot herstructurering dwingt, gelden andere redenen. Een van de problemen die zij met ING had, was dat de staatsgarantie voor rommelkredieten in haar ogen te hoog lagen. In andere landen was dat kennelijk lager. De opsplitsing van ING in een zaken- en verzekeringstak gebeurt echter niet op last van Brussel. De bank is daar al sinds eind vorig jaar mee bezig.