Vaarwel provisieparadijs

Het DSB-debacle heeft één zonzijde: half Nederland snapt nu wat een koopsomkanjer is. De koopsomkanjer – een eretitel onder ex-DSB-personeel – is de verzekeringsverkoper die de meeste koopsompolissen slijt die elk 80 of 90 procent provisie opleveren. DSB Bank werd groot met deze wanpraktijk. Maar afgelopen maandag ging men er, helaas voor de spaarders, hypotheekgedupeerden en het personeel, na een heftige doodsstrijd, aan ten onder.

In navolging van DSB Bank happen ook andere, van (levensverzekerings)provisies afhankelijke geldbedrijven naar adem. De hypothekenmarkt ligt op zijn gat. De woekerpolis is uit de gratie. Niemand gelooft meer in studie- en pensioenverzekeringen. En alleen een dwaas koopt nog een kredietbeschermer, woonlasten- of uitvaartpolis waarvan het leeuwendeel naar ‘de adviseur’ gaat.

Hiernaast doet onze overheid pogingen om té provisiebeluste adviseurs uit te roken. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) vreest dat de adviseurs, door de provisies, vaak meer denken aan hun eigen portemonnee dan aan die van de consument. Daarom mogen tussenpersonen sinds dit jaar – dat was althans de bedoeling – niet meer, zoals vroeger, geld en cadeautjes krijgen van verzekeraars waarvan men veel producten verkoopt. Ook mag men veel provisies niet meer in één keer incasseren (waarna men de klant links laat liggen). Verder moet een adviseur, voordat hij iets aanraadt, een dienstverleningsdocument uitreiken aan de klant. In dit document staat hoeveel euro’s men opstrijkt van uw complexe geldproduct of hypotheek.

En? Krijgen we daardoor al beter advies? Vooralsnog blijkt menig provisieadviseur inventief als een Dirk Scheringa in nood. De provisiejacht is niet gestuit, maar eenvoudigweg verlegd naar producten waarvan men de beloning (nog) wél verzwijgen mag. Dat geldt bijvoorbeeld voor de in één keer betaalde kredietbeschermingspolissen (meestal 80 procent provisie), woonlastenbeschermers (tot 71 procent provisie) en uitvaartpolissen. Tussenpersonen noemen deze producten daarom – stiekem gniffelend – de moneymakers van het jaar.

Minister Bos probeert het tij weer te keren. Per 2010 moeten provisieadviseurs ook van woonlastenpolissen, kredietbeschermers en uitvaartpolissen melden wat men eraan verdient. Of het zal helpen, is nog de vraag. De AFM vreest dat deze strengere regels de provisies zullen opdrijven op polissen waarvoor u periodiek betaalt. Maak daarom zelf korte metten met het provisieparadijs. Vergelijk producten, spel voorwaarden, wees kritisch en speur naar minimale kosten. Drie aanwijzingen daarvoor zijn:

1. Pas op voor koopsomkanjers

De branche van levensverzekeraars en assurantietussenpersonen staat voor een zware saneringsslag, want hun markt is ingestort. Deskundigen verwachten dat de helft van de huidige 65 levensverzekeraars in 2020 zal zijn verdwenen. Ook uw tussenpersoon staat mogelijk aan de rand van de afgrond. Pas op dat hij u, in wanhoop, geen dubieuze producten verkoopt.

2. Spel het dienstverleningsdocument

Het dienstverleningsdocument biedt verplichte informatie over de beloning die de adviseur ontvangt van bijvoorbeeld een verkochte beleggingsverzekering, spaarhypotheek, beleggings- of spaarrekening. Vergelijk altijd uitgebreid of u het product elders goedkoper kunt krijgen.

3. Word lid van de Geldgids

Voor 58 euro per jaar stuurt de Consumentenbond u acht keer per jaar de advertentievrije Geldgids, gratis telefonisch productadvies plus online testinformatie over vrijwel alle geldproducten.

Lees meer van Erica Verdegaal via nrc.nl/nrcweekblad