Sprookjesachtige wiskundige details

'Ima Traveller', still; interactieve software, projectie (1998)

Twee eeuwen geleden waren kunst en wetenschap nog heel dik met elkaar, vertelt Robbert Dijkgraaf op de opening van de tentoonstelling Artificiële Werelden. Kunstenaars verbonden zich met wetenschap om serieus te worden genomen, wetenschappers werd aangeraden om bloemrijk en beeldend te vertellen. Als een chemicus tijdens een referaat bombastisch in poëzie uitbarstte, was applaus gegarandeerd. Tegenwoordig werkt dat niet meer zo. Toch hopen kunstenaars en wetenschappers elkaar te inspireren, omdat beide groepen – als het goed is – graag creatief zijn en hersens laten kraken. Vanuit de hoop op kruisbestuiving opende vorig weekend in Leiden een kunst- en wetenschapsfestival met lezingen en tentoonstellingen.

Artificiële Werelden is een van die tentoonstellingen. Het bestaat uit computerbeelden die de droomwereld van de wetenschap verbeelden: exploderende sterrenhemels en kolkende organische vormen, in alle kleuren van de regenboog en vol dramatische schaduweffecten. Ze zijn gemaakt door Vincent Icke – bekend sterrenkundige maar ook kunstenaar – en kunstenaarsduo Driessens en Verstappen. Icke bewerkte beelden van sterren met de computer. Driessens en Verstappen programmeerden een computer die zelf met geometrische vormen ‘random’ werelden ontwerpt. De resultaten zijn te zien op beeldschermen, op afdrukken en in driedimensionale prints van metaal. Lopend door de tentoonstelling begrijp je hoe sciencefiction ontstaat: kijk door een wetenschapsapparaat, en daar ontstaan zulke surrealistische vergezichten dat fantasieën over ruimtereizen vanzelf opdoemen.

Icke, als sterrenkundige, wist dat waarschijnlijk al lang. Maar Driessens en Verstappen hebben van alles ontdekt dat ze niet voor mogelijk hadden gehouden. Ze schreven software die kubussen en pixels ontwikkelen tot nieuwe vormen. En ze waren hoogst verbaasd dat die computer daar een sprookjesachtige detaillering aan gaf. Sterker nog, de computer bleek van roze friemelrandjes en turquoise sponsvormen te houden. Driessens en Verstappen, zelf kunstenaars, hadden verwacht dat de verbeelding van wiskundige logica zou leiden tot de geometrische eenvoud van Mondriaan en modernistische consorten. Maar er blijkt een wiskundige rijkdom te bestaan die de moderne kunst ons systematisch heeft onthouden.

Sandra Smets

Artificiële Werelden, t/m 8 november in Galerie LUMC, Albinusdreef 2, Leiden. Dagelijks 8-20 uur. Info: www.galeries.nl/lumc