Spoken in Abidjan

Afgelopen zaterdag publiceerde NRC een artikel van Karel Knip over de giframp in Ivoorkust in 2006. De koppen `Probo Koala: stank is geen gif`, `Spoken in Abidjan`, `In werkelijkheid was er alleen stankoverlast` liegen er niet om. Het gedumpte afval zou niet giftig zijn, maar alleen stank veroorzaken. Het artikel verscheen na publicatie ook onmiddellijk op de website van het verantwoordelijke bedrijf: Trafigura.Voor de stelling dat er sprake was van ongevaarlijke stank, brengt Knip geen enkel bewijs naar voren. Zijn mening is bovendien strijdig met zijn eigen verklaring dat bij het dumpen van het afval vrijwel zeker H2S is vrijgekomen. Waterstofsulfide is uiterst giftig en dodelijk in hoge concentraties. Knip vergeet gemakshalve dat er behalve waterstofsulfide méér giftige stoffen in het afval zaten. Het bedrijf wist van die giftigheid én de wet die export van giftig afval naar Afrika verbiedt. Toch liet Trafigura het dumpen. Verder slaat Knip de vernietigende conclusie over van het in 2006 opgestelde Minton-rapport over de giftigheid van het afval. Dit in opdracht van Trafigura zélf opgestelde rapport lekte deze zomer uit nadat de oliehandelaar het drie jaar lang geheim wist te houden.Op de visie van Knip valt meer af te dingen. Op 3 oktober 2006 publiceerde NRC een artikel van hem met dezelfde strekking. De hoofdredactie rectificeerde. Die rectificatie past naadloos op het nieuwe artikel: De vermelding in het artikel dat het afval waarschijnlijk niet giftig was, mist nuance. Bedoeld is dat de aanwezigheid van dodelijke concentraties van waterstofsulfide en mercaptanen in de lucht niet is aangetoond.”Knip benadrukt de verklaring bij de miljoenenschikking die Trafigura vorige maand trof met een Britse advocaat namens 30.000 slachtoffers. Die zou Trafigura vrijpleiten en volgens hem onderbelicht zijn gebleven. Maar een schikking is geen waarheidsvinding. Partijen hadden er een eigen belang bij. De Britse advocaat oordeelde dat een rechtzaak jaren zou duren en koos namens de slachtoffers eieren voor zijn geld. Hij had zelf ook financieel belang bij een schikking. Hij werkte op een no-cure no-pay basis en zal een aanzienlijk bedrag van Trafigura krijgen. Het is dan ook waarschijnlijk dat Trafigura de gezamenlijke” verklaring dicteerde. Er daarmee is er grote twijfel aan het waarheidsgehalte ervan. Trafigura schermt verder met onderzoeken die het bedrijf zouden vrijpleiten, maar weigert die publiek te maken. Wetenschapsredacteur Knip slikt dat allemaal voor zoete koek. Wat de giframp met de Probo Koala anno 2009 duidelijk maakt, is dat niemand kan optreden tegen dit soort milieumisdaden en de financiële macht van bedrijven om ze toe te dekken. Al jaren dreigt Trafigura met juridische stappen tegen media en maatschappelijke organisaties die de zaak belichten. Trafigura verhinderde in Ivoorkust en in Engeland met miljoenenschikkingen dat het bedrijf voor de rechter kwam. Twee Afrikanen zitten in Ivoorkust straffen uit van 5 en 20 jaar voor de giframp. Intussen probeert Trafigura de waarheid te verhullen en naar zijn hand te zetten. We zullen nooit weten hoeveel mensen er precies ziek werden of stierven. Vijftien doden, zoals de officiële overheidscijfers zeggen, of een ander aantal. De Ivorianen zijn nog altijd bezorgd over de langetermijneffecten van het afval op hun gezondheid en het milieu. Afval dat nog steeds niet volledig is opgeruimd en waarvan Trafigura al drie jaar lang probeert de samenstelling achter te houden. Wat we zeker weten, is dat Trafigura het giftige afval nooit had mogen maken, laat staan dumpen in sloppenwijken van Abidjan. Het is daarom essentieel dat Trafigura zich volledig voor de Nederlandse strafrechter verantwoordt zoals Greenpeace aan het Gerechtshof heeft verzocht.

Wetenschapsbijlage 17-09-09

Naschrift Karel Knip

De essentie van het artikel was dat tot op heden niemand heeft aangetoond dat ook maar één inwoner van Abidjan blijvende gezondheidsschade heeft opgelopen bij het stankincident van augustus 2006. Laat staan dat daar doden bij zijn gevallen. (De redactionele omkering van deze waarheid in het artikel op de voorpagina van vorige week - dat expliciet zou zijn aangetoond dat er geen doden vielen - was natuurlijk onjuist.) Nooit is bewezen dat de in beeld gebrachte huidaandoeningen iets te maken hebben met de Probo Koala.Greenpeace gaat niet in op de constatering dat ook meerdere VN-medewerkers twijfelen aan de causaliteit tussen de afvaldumping en de geregistreerde klachten. Zoals de milieuorganisatie niet ingaat op de conclusie dat het vrijgegeven autopsierapport onbruikbaar is en dat de uitstekende overleving van kippen en varkens in de onmiddellijke nabijheid van de dumpplaatsen aantoont dat het wel meeviel met de giftigheid van de dampen.Dat de expliciete `Joint Statement` (met als strekking dat het afval hoogstens wat griepachtige verschijnselen heeft kunnen opwekken) uit de schikking tussen Trafigura en advocatenkantoor Leigh Day & Co slechts juridisch-technische betekenis zou hebben, is onaannemelijk, omdat twintig deskundigen ermee instemden én omdat ook de betrokken rechter ongevraagd en onverplicht liet weten de verklaring te onderschrijven.Greenpeace reageert niet op de constatering dat de hoge pH van het afval het vrijkomen van H2S essentieel vertraagde en zij ziet niet in dat er een kloof gaapt tussen de bewering dat een stof gevaarlijk kán zijn (zoals de ammonia, bleekloog en soda in het gootsteenkastje) en de constatering dat hij gezondheidsschade heeft berokkend. De Minton-studie uit 2006 was niets meer dan een snelle bureaustudie naar de mogelijke gevolgen van de afvaldumping in Abidjan. Hij somde slechts potentiële gevaren van chemicaliën op, daarbij puttend uit openbare bronnen.Greenpeace stelt nu dat er nog resten van het Probo Koala-vuil zijn achtergebleven, maar alweer zonder onderbouwing van deze bewering. Een uitputtende studie (de WSP-studie), in het bezit van NRC Handelsblad, toont aan dat meer vuil is weggehaald dan de Probo Koala achterliet.