Havenarbeiders woedend op eigen vakbond

Havenwerkers zijn boos over de manier waarop de bonden het faillissement van de Rotterdamse havenpool hebben afgehandeld. „Er is een oneerlijk spel gespeeld.”

„Ze hebben ons laten stikken”, zegt havenarbeider Danny Cornelissen (42). En dat gevoel deelt hij met een tweehonderdtal andere collega’s uit de haven.

Op 4 maart kreeg de havenwerker uit Rozenburg een brief in de bus. Dat er voor hem geen werk meer was en of hij zich wou aanmelden bij een bureau voor arbeidsbemiddeling. Jarenlang was hij kraanbestuurder geweest. „De allerhoogste functie”, zegt hij trots. Hij stond op de loonlijst van de Rotterdamse havenpool SHB en liet zich inhuren voor het laden en lossen van containers bij diverse overslagbedrijven.

Maar begin dit jaar viel de arbeidspool om. De activiteiten werden overgedragen aan Rotterdam Port Services (RPS), een firma die met dit doel werd opgericht door Hans Vervat, toen nog havenondernemer en sinds mei dit jaar PvdA-wethouder voor Verkeer, Vervoer en Economie in Rotterdam.

Voor Danny Cornelissen en 220 andere havenpoolers was er geen plaats meer bij RPS. Hij krijgt nu een uitkering van de WW en klust enkele uren per week bij als fotograaf. „Ik red me wel”, zegt hij. Maar hij voelt zich bedot. „Er is een oneerlijk spel gespeeld.” De manier waarop de bonden het faillissement van de havenpool hebben afgewikkeld, zit hem dwars.

Er waren twee kandidaten om de activiteiten van SHB over te nemen: Hans Vervat, die al jaren met Matrans sjorders levert voor het vastzetten of losmaken van scheepsladingen, en Wijnand van Gessel, eigenaar van het Zeeuwse uitzendbedrijf Humares. Beide ondernemers gaven op 10 februari in een gesloten enveloppe hun plan af bij de curator. De dag daarop viel het verdict: met Van Gessel zou verder gesproken worden op exclusieve basis.

Curator Paul Peters bevestigt dat: „Zijn voorstel werd inderdaad als het beste beoordeeld.” Vijf dagen later had Peters echter een diner met enkele bestuurders van FNV Bondgenoten in een wokrestaurant in Rotterdam. „Daar deelden de bonden mij mee dat zij de voorkeur gaven aan Hans Vervat.” Waarop de curator diezelfde avond een vergadering met Van Gessel afbelde.

„Ik geef toe dat ik verrast was door die gang van zaken”, zegt Peters. „Ik vond dit weinig charmant ten aanzien van Van Gessel. Maar ik herinner me niet dat er op zakelijk vlak rare dingen zijn gebeurd.” Het plan van Van Gessel was volgens de bonden te duur. De Zeeuwse ondernemer wilde met veertien kantoormedewerkers aan de slag. Op jaarbasis zou dit al gauw 700.000 euro kosten. „Gezien de situatie in de haven was dit een onrealistisch plan”, schreef Henk van de Kolk, voorzitter van FNV, drie maanden later in een brief aan een groep verontruste havenwerkers.

In werkelijkheid wilden de bonden echter niet dat de voormalige directie van SHB aan boord bleef. Ze achtten hen verantwoordelijk voor het bankroet van de havenpool. „Dat heeft de zaak doen kantelen”, aldus Peters. De bonden namen opnieuw contact op met Hans Vervat en die liet weten dat hij bereid was SHB over te nemen onder dezelfde voorwaarden als Van Gessel.

Dit laatste klopt niet helemaal. In het voorstel dat Van Gessel bij de curator inleverde, werd uitgegaan van een budget van 900.000 euro om werkeloze havenwerkers aan een nieuwe baan te helpen: geld dat door de Zeeuwse ondernemer en „medefinanciers” zou worden bijeengezocht. In het finale akkoord dat Vervat met de bonden sloot, staat te lezen dat RPS hiervoor „maximaal 200.000 euro” ter beschikking stelt.

Human Issue, het arbeidsbemiddelingsbureau dat in eerste instantie met Van Gessel zou samenwerken en nadien door RPS werd aangezocht, geeft toe dat dit bedrag onvoldoende is om alle werkeloze havenwerkers – 120 in totaal – een begeleidingstraject te laten volgen. „Er is additionele financiering gezocht bij het UWV”, zegt Peter Jonges van het bemiddelingskantoor.

Tot nu toe zijn er slechts 17 havenarbeiders die ander werk hebben gevonden of die nu een opleiding volgen met garantie op werk. Op een totaal van 120 werkzoekenden is dat erg weinig. Jonges beseft dat: „Het is een hels karwei om hen geplaatst te krijgen.” De havenwerkers hebben een erg specifieke vakkennis en ervaring. Hun gemiddelde leeftijd is hoog: 51 jaar. En de economische omstandigheden zitten niet mee.

Ook voor de 220 andere collega’s die wel bij RPS aan de slag konden, is er amper werk. Dit zorgt voor stijgend ongenoegen bij de havenpoolers. Ze begrijpen niet waarom de bonden de voorkeur gaven aan het voorstel van Vervat. „Het andere plan was 200 procent beter”, zegt Cornelissen. „Onzin”, reageert Niek Stam van FNV Bondgenoten. „Wij hadden geen vertrouwen meer in de aanpak van Van Gessel.”

De directie van SHB heeft er volgens hem niets van terecht gebracht en ze werd daarin gesteund door grootaandeelhouder Van Gessel, die destijds circa 65 procent van SHB bezat. De Zeeuwse ondernemer verwierf die aandelen in 2005 na een felle strijd met Hans Vervat om de controle over de havenpool.

Met het faillissement van de havenpool heeft de vakbond een bladzijde willen omslaan. Door het akkoord dat de bonden met RPS sloten, is Van Gessel van het toneel verdwenen. „Er is een subtiel spel gespeeld”, zegt Eric Janssen, oud-directeur van SHB en een van de bestuurders die FNV weg wou hebben. De bonden zagen volgens hem in het uitzendkantoor Humares een bedreiging. „Als de havenpool op termijn zou opgaan in Humares, dan zou dit de invloed van de bonden in belangrijke mate hebben beperkt.”

FNV Bondgenoten maakt er geen geheim van dat ze de uitzendbedrijven uit de haven wil houden. Hoe meer uitzendbedrijven, hoe meer druk op de loon- en arbeidsvoorwaarden, en die situatie willen de bonden ten koste van alles vermijden.

De ironie is nu dat de 220 oud-SHB’ers die bij RPS aan de slag zijn, geen vast contract meer hebben. Ze worden voor een periode van twee jaar ingezet als ‘uitzendarbeider’. Pas daarna zal, afhankelijk van de economische omstandigheden, beslist worden of ze in vast dienstverband kunnen komen.

Is het akkoord dat de bonden met Vervat sloten wel goed onderhandeld? Niek Stam reageert geprikkeld. „We richten onze blik op de toekomst”, zegt hij. „We verkopen geen sprookjes zoals Van Gessel. Voor sprookjes moet je in de Efteling zijn.”