'Geschiedenis is veelkleurig'

De documentairereeks De Oorlog durft volgens maker Ad van Liempt duidelijke conclusies te trekken. Zo was het bombarderen van Rotterdam geen terreur.

Na meer dan twee jaar productietijd begint morgen op Nederland 2 de negendelige documentairereeks De Oorlog, over de geschiedenis van Nederland en Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Eindredacteur van de serie, en tevens auteur van een gelijknamig boek dat deze week verscheen, is Ad van Liempt.

Wie in Nederland een tv-serie maakt over de oorlog, doet dat in de schaduw van de legendarische reeks De Bezetting van Lou de Jong. Hoe bent u met die druk omgegaan?

„We hebben vanaf het begin geprobeerd echt onze eigen serie te maken. Er is nadat De Jong De Bezetting maakte – het origineel in de jaren zestig en de remake eind jaren tachtig – veel nieuw onderzoek gedaan. Dat gaf ons de kans andere invalshoeken te kiezen dan hij deed. Zo besteden we een hele aflevering aan het economische leven in bezet Nederland. De eerste jaren van de oorlog maakte de economie een ongekende groei door, van meer dan 10 procent.”

De Jong staat bekend om de scheidslijn die hij trok tussen ‘goede’ en ‘foute’ Nederlanders. De laatste jaren wordt veel over het ‘grijze’ oorlogsverleden van Nederland gesproken. Welke positie neemt u in?

„We hebben ons in deze serie verre willen houden van het vellen van waardeoordelen. Wij dragen de feiten aan, daarna is het aan de kijker te beslissen wat hij ervan vindt. Persoonlijk vind ik dat de discussie over een zwart-wit of grijs verleden de werkelijkheid geen recht doet. De geschiedenis was juist veelkleurig en uiterst dynamisch. Er was geen grijs midden, maar een grote groep mensen die voortdurend keuzes maakte en van mening veranderde.”

Presentator Rob Trip spreekt misschien geen morele oordelen uit, hij trekt wel een aantal stevige conclusies. Zo zegt hij dat het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 geen terreurbombardement was.

„Als de historische feiten je in de richting van een bepaalde gevolgtrekking sturen, dan moet je daar niet voor terugschrikken. Rotterdam werd actief verdedigd door het Nederlandse leger. Volgens het oorlogsrecht gaf dat de Duitsers het recht de stad te bombarderen.

„De voedselsituatie tijdens de bezetting is ook een onderwerp waarbij subjectieve waarneming en objectieve feiten elkaar in de weg zitten. Alle ooggetuigen die je spreekt, hebben het over de honger die ze leden. Feit is echter dat de voedseldistributie relatief goed functioneerde, tot aan de Hongerwinter. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat er zonder die voedseldistributie al veel eerder hongerdoden in Nederland zouden zijn gevallen.”

Hoe heeft u de Jodenvervolging een plaats gegeven in uw serie?

„We besteden er één van de negen afleveringen aan, hoewel we in de weken ervoor wel vast vooruit wijzen. Anders komt het wel heel erg uit de lucht vallen. We hebben ervoor gekozen om Anne Frank niet te noemen, maar ons te richten op minder bekende slachtoffers. Anne Frank komt trouwens wel voor in Dertien in de oorlog, de documentairereeks voor kinderen die ook morgen begint.”

U staat geprogrammeerd tegenover Boer zoekt vrouw, het populairste programma op de Nederlandse tv, met bijna vier miljoen kijkers.

„Ja, dat had ik natuurlijk ook liever anders gezien. Maar ik denk dat er voor De Oorlog ook een flink publiek zal zijn. Ik ben tevreden als er 600.000 mensen kijken, maar als het er minder zijn, is dat niet heel erg. Deze serie zal op dvd en de digitale kanalen nog een lang leven leiden.”