'Nederland onder druk NAVO'

Een vertrek van Nederland uit Uruzgan wordt bij de NAVO gezien als „een opvallende alleingang”, zegt minister Eimert van Middelkoop van Defensie.

Er gaan geruchten over Nederland, zei een Slowaakse radiojournalist gisteren tegen minister van Defensie Eimert van Middelkoop (ChristenUnie). Hij mocht het meteen ontkennen, wat haar betreft, want het kon natuurlijk niet waar zijn. „In deze tijd, nu er wordt gevraagd om meer militairen voor Afghanistan, kan een land zijn troepen toch niet terugtrekken of verminderen?”

Van Middelkoop was net aangekomen in de Slowaakse hoofdstad Bratislava voor een vergadering met zijn NAVO-collega’s. Het zou vooral gaan over Afghanistan en de analyse van de Amerikaanse generaal McChrystal: dat de strijd tegen de Talibaan zou kunnen mislukken, als er niet snel tienduizenden extra troepen naar Afghanistan gaan.

Van Middelkoop zei dat de NAVO al heel lang weet dat Nederland zich in 2010 terugtrekt als ‘lead nation’ in Uruzgan. Hij zei niets over het parlement, dat twee weken geleden een motie aannam waarin de militaire aanwezigheid van Nederland in Uruzgan ná 2010, ook in een kleine vervolgmissie, wordt uitgesloten. Hij zei: „We hebben F-16’s in Kandahar, we hebben militairen in Kabul. Die blijven. Of we meer kunnen doen, is nog open.”

Van Middelkoops collega’s kenden de motie van de Tweede Kamer wél. De Defensieministers van Groot-Brittannië, Canada, Tsjechië en niet-NAVO-lid Australië vroegen om aparte gesprekken met hem.

Vanochtend vroeg, net voor het tweede deel van de vergadering met zijn NAVO-collega’s, zit Van Middelkoop in een zijzaaltje van het Expocentrum in Bratislava.

Klopt het wat u zei tegen die journalist? Een meerderheid in de Tweede Kamer wil toch dat er een eind komt aan de militaire betrokkenheid van Nederland in Uruzgan?

„Je moet goed onderscheid maken tussen Afghanistan en Uruzgan. Het Kamerdebat ging alleen over Uruzgan. Ik heb niet de vrijheid om dat debat te evalueren. De motie is er, het kabinet is aan zet. Dat ligt nu open.

„Dan wordt het belangrijk wat de NAVO vindt en hoe de internationale wereld reageert. Wat ik hier hoor, neem ik mee naar Den Haag. Ik ben al van verschillende kanten benaderd. Door Groot-Brittannië, Australië, Amerika, waarbij de toon nogal verschilt. Vooral de Australiërs [die ook gevechtstroepen hebben in Uruzgan, red.] maken zich zorgen over de toekomst. Als Nederland vertrekt en ook het PRT weggaat, valt er een groot gat.”

Wilt u dat Nederland zo’n Provinciaal Reconstructie Team, dat werkt aan de wederopbouw, houdt in Uruzgan?

„Ik doe geen uitspraak over wat ik zou willen. Ik kan wel zeggen dat er nog altijd groot respect is voor wat Nederland doet. Men begrijpt bij de NAVO dat in zo’n kwestie elk land zijn eigen ei moet uitbroeden. Maar de belangstelling voor het Nederlandse ei is wel erg groot. De beweging in de NAVO is juist: méér troepen. En Nederland heeft een expeditionaire krijgsmacht, wij zijn goed in dit soort missies. We zouden van overpresteren kunnen switchen naar onderpresteren. En in de NAVO stimuleren we elkaar juist altijd om te leveren.”

Dus het is hier niet uit te leggen dat Nederland vertrekt uit Uruzgan?

„Alles is uit te leggen. Maar op dit moment wordt het gezien als een opvallende alleingang van Nederland die haaks staat op de ontwikkelingen in het bondgenootschap. Je proeft ook een soort van domino-effect. Het is in de meeste landen een voortdurende uitdaging om zo’n langdurige missie van draagvlak te voorzien. Dat draagvlak is kwetsbaar. Als dan een van de meest vooraanstaande bondgenoten, en dat zijn we in Afghanistan, radicaal zou stoppen, dan is dat een punt van zorg voor andere landen.”

Wordt Nederland er internationaal gezien kleiner door?

„Dat is een zeer relevante vraag en dat is meteen ook het belangrijkste deel van mijn antwoord. Ik weet dat Nederland door de inzet, in aantallen en kwaliteit, een forse reputatiewinst heeft geboekt. Daarom konden wij de Afghanistanconferentie in Den Haag organiseren, ook onze participatie in de G20 heeft ermee te maken. Dat is iets waar we ons met zijn allen bewust van moeten zijn.”

Ook de Tweede Kamer?

„Met zijn allen.”

Met welke boodschap gaat u vanuit Bratislava terug naar Den Haag?

„Ik denk dat ik beter zal kunnen uitleggen wat de internationale verplichtingen en verantwoordelijkheden zijn van Nederland de komende jaren. Ik kan nog beter uitleggen wat de waardering is voor de Nederlandse aanpak in Uruzgan en hoe die past bij wat generaal McChrystal zegt over de overdracht van verantwoordelijkheid aan de Afghanen zelf.”

U staat op deze NAVO-bijeenkomst stevig onder druk?

„De druk is subtiel. Men weet dat we nog een paar maanden de tijd hebben, en deze vergadering is informeel. Op de formele NAVO-vergadering van ministers van Buitenlandse Zaken, in december, zal het anders worden. Dan is de tweede ronde van de Afghaanse presidentsverkiezingen voorbij en dan zal Obama een beslissing hebben genomen over de inzet van extra troepen.

„Nu uit de druk zich vooral nog in belangstelling voor het politieke proces. En soms in blijken van oprecht medeleven.”

Wat zegt u dan?

„Dat ik mijn collega’s daar zeer erkentelijk voor ben.”

Achtergronden op nrc.nl/uruzgan