Karadzic heeft rechter in houdgreep

Radovan Karadzic is niet van plan om maandag te verschijnen voor het Joegoslavië-tribunaal. Een proces bij verstek kan niet, dus moeten de rechters een compromis zien te vinden.

Radovan Karadzic. (Foto AFP) (FILES) In this file picture taken on July 31, 2008 Former Bosnian Serb leader Radovan Karadzic is pictured in the court room of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia at the start of his initial appearance in The Hague. Bosnian Serb wartime leader Radovan Karadzic has told a UN court that he intends to boycott the start of his war crimes and genocide trial next week, his lawyer said on October 22, 2009. AFP PHOTO/POOL/JERRY LAMPEN AFP

Een medewerker van hoofdaanklager Serge Brammertz sloeg woensdag keihard met zijn vuist op de de tafel nadat hij de brief had gelezen van de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic waarin hij meedeelt dat hij maandag niet aanwezig zal zijn bij de eerste zitting van zijn proces. „Ik informeer u bij deze dat mijn verdediging niet klaar is voor mijn proces dat zoals gepland zou moeten beginnen op 26 oktober, en dat ik daarom op die datum niet voor u zal verschijnen”, schrijft Karadzic in zijn brief aan de rechters van het VN-hof.

„Karadzic heeft ons in een houdgreep”, brieste de tribunaalmedewerker. „De boycot levert weer een paar ordners bij het dossier.” De „vertragingstactiek” deed hem herinneren aan het proces tegen de Servische president Slobodan Milosevic dat uiteindelijk vier jaar duurde en eindigde – zonder vonnis – met de dood van de verdachte.

De statuten van het Joegoslavië-tribunaal voorzien niet in de situatie die Karadzic heeft gecreëerd. Dat komt omdat Karadzic zowel verdachte als ‘advocaat’ is – hij verdedigt zichzelf in de rechtszaal.

Het tribunaal zou hem een advocaat kunnen toewijzen, zegt hoogleraar Micha Wladimiroff. Hij was amicus curiae bij het proces tegen Slobodan Milosevic, die zich ook zelf verdedigde. Volgens de regels van het tribunaal moet een verdachte of zijn advocaat bij de behandeling aanwezig zijn – een proces bij verstek is niet toegestaan. Wladimiroff: „Wanneer Karadzic een advocaat krijgt toegewezen zal dit weinig oplossen, want ik voorzie dat hij elk contact zal mijden.”

Ook de toewijzing van een advocaat aan Slobodan Milosevic leverde niks op. Hij kreeg de Britse advocaat Steven Kay toegewezen, die eerst amicus curiae was. De aanklagers hadden hiervoor gepleit bij de rechters omdat het proces dan ook zou kunnen doorgaan wanneer Milosevic ziek was. Na enige aarzeling ging Kay akkoord met de benoeming, maar meteen daarna kreeg hij spijt. Slobodan Milosevic wilde niets met hem te maken hebben. Kay klaagde vervolgens bij de rechters dat hij zonder instructies van de cliënt geen goede verdediging kon voorbereiden.

De rechtbank kan Karadzic bevelen om maandag aanwezig te zijn bij de zitting. Tegen zo’n bevel kan hij formeel protesteren. „Dat kan een eindeloze ping-pong procedure worden met als uitkomst dat hij in de rechtszaal belandt en vervolgens geen woord zegt. Daar schiet je dus niks mee op”, vindt Wladimiroff.

Hij wijst erop dat Karadzic zijn proces niet boycot, maar meer tijd wil voor zijn verdediging. De oud-leider van de Bosnische Serviërs is aangeklaagd voor genocide, schending van het humanitair en oorlogsrecht. In zijn brief schrijft Karadzic: „Ik en mijn hele team zullen op de meest intense manier aan de voorbereidingen werken. Zodra ik voorbereid zal zijn, zal ik de strafkamer en het bureau van de hoofdaanklager graag enkele weken van tevoren informeren.”

Op het bureau van de aanklager verwacht men dat de rechters zullen proberen om een compromis met Karadzic te sluiten. Eén tot drie maanden extra voorbereidingstijd, in plaats van de tien maanden die hij zelf nodig acht. Om de impasse te doorbreken zouden de rechters kunnen besluiten om maandag te beginnen met de technische kant van de zaak „en het echt inhoudelijke nog even uit te stellen om tijd te winnen”, zegt Wladimiroff

Karadzic heeft, zonder resultaat, via de Kamer van Beroep van het tribunaal al geprobeerd tien maanden extra voorbereidingstijd te krijgen. Maar de beroepsrechters vonden dat de verdachte, die in juli 2008 in Belgrado werd opgepakt, voldoende tijd heeft gehad om zich voor te bereiden.

Hoofdaanklager Serge Brammertz gaat er vooralsnog vanuit dat het proces maandag begint. Hij wijst erop dat de verdachte vijftien maanden de tijd heeft gehad om zich voor te bereiden op het proces. Het is Karadzic’ keus om zichzelf te verdedigen. Karadzic voert in de rechtszaal zijn eigen verdediging, maar hij wordt sinds oktober vorig jaar bijgestaan door een team van juristen die worden aangestuurd door de Amerikaanse advocaat Peter Robinson. In de afgelopen vijftien maanden produceerden Karadzic en zijn team bijna 300 bezwaarschriften. „Hij had die tijd ook kunnen besteden aan zijn verdediging”, meent een tribunaal-medewerker.

De president van het VN-hof verwacht dat het Karadzic-proces begin 2012 zal zijn afgerond. Hij heeft dan nog de mogelijkheid om in beroep te gaan tegen de uitspraak. Medio 2013 moeten alle hoger beroepen zijn afgerond.

Commentaar: pagina 7