hatsjie! Als je niest, praat je in het Chinees

Ha-tsjie! Als je niest dan gebeurt er iets vreemds. Behalve dat je neuskriebel kwijt wilt, roep je ook iets in het Chinees. Echt waar! Tsjie heeft veel betekenissen in het Chinees. Als een Chinees je zou horen niezen dan zou hij ‘opstaan!’ of ‘frisse lucht!’ of ‘openmaken!’ of ‘rijden maar!’ verstaan. Maar de mooiste betekenis van je nies is die van ‘levensenergie’, of de ‘onzichtbare kracht die er voor zorgt dat je je lekker voelt’. En eerlijk gezegd voel je je best opgelucht als je hebt geniest.

Voor Chinezen (en wel meer mensen) is die levensenergie heel belangrijk. Een Chinese dokter die nagaat waarom iemand duizelig is, kan zeggen: „Je tsjie is uit balans”, en iemand die lelijk doet heeft ‘een slechte tsjie’. Maar er is meer. Tsjie blijkt niet alleen in mensen te zitten, maar ook in dingen. Zo kan in een huiskamer geblokkeerde tsjie bestaan, ja sterker nog, zelfs de tsjie van een stad of het hele land kan uit balans zijn. En wat doe je dan? Dan moeten er misschien andere leiders komen of meer parken, of ze verplaatsen de meubels. Zodat de levensenergie weer prettig kan stromen en er weer voorspoed heerst.

In het Tropenmuseum Junior in Amsterdam kun je ontdekken waar die tsjie kan zitten. Een tentoonstelling over iets wat je niet kunt zien is wel bijzonder voor een museum. Vooral omdat het museum je iets wil leren over China. En dan denk je eerder aan Chinese dingen die juist bijzonder zijn om te zien, zoals drakendansen, acrobatiek of vuurwerk.

Op zoek naar de levensenergie neemt Het Tropenmuseum je nu mee naar een nagemaakte Chinese stad, een stad die tegenwoordig bestaat uit staal en beton, om je te laten ontdekken dat daar heel veel dingen zijn te vinden waarin die onzichtbare kracht van China zit. Zo beland je aan ronde tafels in een restaurant waar de tsjie rondjes draait en de gasten (jullie) de gerechten in harmonie met elkaar delen, of bij de dokter die vast stelt dat, inderdaad, je tsjie uit balans is, en die weer herstelt met kruiden of met acupunctuur-naalden. Of in een theewinkel waar je slurpend aan een glaasje met een dekseltje aangenaam rustig wordt en je je tsjie hervindt. In een paraplufabriek waar alle tsjie zich samenbalt en je met een grote groep Chinezen wel 80 miljoen plu’s per jaar maakt. In een tempeltje waar je nepgeld en nepspullen verbrandt om je opa en oma in de hemel kracht te geven, en ga zo maar door.

En als je dat dan allemaal hebt gedaan, dan kom je als het goed is een stukje wijzer en vol nieuwe levensenergie weer naar buiten. Ja, je draagt dan een beetje China in je mee en gaat met je tsjie weer op weg de Hollandse herfst in. ‘Ha-tsjie!’

Tropenmuseum Junior, Amsterdam. Woensdagmiddag, za en zo en tijdens vakanties. Inl. www.tropenmuseum.nl. Inschrijven voor kinder-Chinatours op de expositie via (020) 568 82 33