Gratis maar voor niets

Ronkend persbericht: uitgeverij Succesboeken kondigt aan een boek van de Amerikaanse projectontwikkelaar Donald Trump op de Nederlandse markt te brengen. Think like a champion , luidt de oorspronkelijke titel en dat is helemaal goed vertaald in Denk als een kampioen.

Het is geen handboek voor opwaarts mobiele ondernemers of bankiers die dromen van een eigen voetbalclub, maar een leerboek, een les in zakendoen en leven. Het kampioensdenken van Trump past in een lange reeks van Amerikaanse zelfhulpboeken, die begon met How to win friends and influence people (1936) van Dale Carnegie, en die sindsdien niet meer is gestopt.

Helaas vallen zelfhulpboeken niet onder de kabinetsregeling voor gratis schoolboeken. Want dan zou de verkoop ervan de consumentenbestedingen een beetje kunnen opkrikken.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde vandaag dat Nederlandse huishoudens in augustus 3,5 procent minder hebben uitgegeven aan goederen en diensten dan in augustus 2008. Oké, niet verrassend tijdens de crisis. Maar: liefst 0,6 procent van deze krimp is het gevolg van de gratis schoolboeken. Als die – eenmalige – factor in de maand augustus buiten beschouwing wordt gelaten, bedraagt de krimp van de bestedingen volgens het CBS 2,9 procent.

Natuurlijk, de 300 miljoen euro die huishoudens minder uitgeven aan schoolboeken komt nu uit de schatkist. Dus uit de belastingen die we betalen. Macro-economisch is het een kwestie van linker- en rechterbroekzak.

Toch iets om over na te denken voor de regeringspartijen die het initiatief hebben genomen voor de ‘gratis’ schoolboeken, de ChristenUnie, het CDA en de PvdA. Ze hebben met hun koopkrachtspeeltje een demping van de consumentenbestedingen veroorzaakt. Niet erg slim in tijden van recessie.

De cijfers van het CBS over de bestedingen van huishoudens maken de essentie van de crisis wel zichtbaar. Nederlanders zijn aan het consuminderen: minder goederen zoals auto’s, elektronica en meubels (min 6,2 procent), terwijl de bestedingen aan voeding en genotmiddelen nagenoeg stabiel (min 0,2 procent) zijn gebleven in vergelijking met een jaar geleden.

Met andere woorden: we bezuinigen nauwelijks op de dagelijkse levensbehoeften, des te meer op duurzame aankopen.

Het kan best een beetje minder, maar uiteindelijk moeten we weer consumeerderen. Wat is er nou mooier dan om schoolboeken daarvoor als aanjager te gebruiken? Huishoudens investeren in de kennis van hun kinderen en trekken de nationale conjunctuur uit het dal.

Het is zelfhulp voor beginners.

Roel Janssen