Europa kijkt andere kant op

Socialisten, liberalen en groenen in ‘t Europarlement wilden Berlusconi aanpakken.

Maar door de steun van zijn christen-democratische partijgenoten lukte dat niet.

Nooit was een stemming in het Europees Parlement zo spannend, zeiden parlementariërs. Het ging over de persvrijheid in Italië en over Silvio Berlusconi, de Italiaanse premier die achtervolgd wordt door schandalen. Volgende week komt hij naar Brussel voor een top van Europese leiders. Dan zal er ongetwijfeld worden gegniffeld. Maar veel Europarlementariërs vinden de zaak daarvoor te ernstig.

De christen-democraten probeerden het onderwerp Berlusconi van de agenda te halen en, toen dat niet lukte, alle verwijzingen naar Italië uit een resolutie te schrappen. De emoties liepen hoog op. Er stond meer op het spel dan de eer van Berlusconi. Het ging ook om de vraag wie er de baas is in het nieuwe parlement.

Sociaal-democraten, liberalen, groenen en uiterst linkse partijen werkten de afgelopen weken aan een gemeenschappelijke resolutie waarin het gebrek aan persvrijheid in Italië werd gehekeld. Ze maken zich zorgen over de pluriformiteit en de intimidaties van de autoriteiten tegen Italiaanse en buitenlandse media. De resolutie werd woensdag – na veel klappen en joelen – verworpen met een klein verschil: 338 tegen 335. Bij een tweede resolutie met dezelfde strekking was het verschil zelfs nul: 338 tegen 338. Ook die werd dus verworpen, zo bepalen de regels.

„We zijn naïef geweest”, zei de Italiaanse liberaal Giommaria Uggias na afloop. „We lieten het debat te lang duren waardoor de EVP nog wat mensen de zaal in kon krijgen.” De Europese Volkspartij (EVP) is de club van christen-democraten, waar Berlusconi’s partij bij is aangesloten.

De christen-democraten namen ‘hun’ Berlusconi in bescherming, gesteund door conservatieven en uiterst rechts. Het officiële argument luidde dat ze niet willen dat het Europees Parlement wordt misbruikt voor nationale debatten.

De linkse partijen, plus de liberalen, vonden die redenering onzin. „Europa heeft prachtige principes”, zei de Britse liberaal Chris Davies. „Maar als er wat gebeurt dan kijken we de andere kant op.” Voorstanders van een schrobbering voor Berlusconi wezen op het Europees Handvest van de Grondrechten, waarin persvrijheid expliciet wordt genoemd.

Na de Europese verkiezingen in juni werd het al voorspeld: het zou spannender worden. De christen-democraten bleven weliswaar veruit de grootste, maar ze hebben geen absolute meerderheid. De socialisten verloren en moeten zich daarom sterker profileren. Bovendien hebben de vele Duitse parlementariërs uit die twee grote fracties geen reden meer om samen te werken: hun grote coalitie in eigen land is uit elkaar gevallen.

Als de liberalen kiezen voor links, dan kunnen de christen-democraten niet de dienst uitmaken, ook al zijn ze nog zo groot. Ze hebben dan de steun nodig van partijen die nergens bijhoren, zoals de Nederlandse PVV. De vier PVV’ers stemden woensdag tegen de resoluties, net als hun collega’s van CDA, ChristenUnie en SGP. Alle andere Nederlandse parlementariërs waren voor.

Het wekte hier en daar wat verbazing: heeft Geert Wilders het niet altijd over de vrijheid van meningsuiting? „Natuurlijk”, zegt PVV’er Louis Bontes. „En ik ben óók niet blij met Berlusconi. Maar wij willen geen inmenging van een Europese superstaat. Italië is een democratie. Als ze een probleem hebben dan moeten ze dat daar maar oplossen.”

„Wat een drama”, twitterde Sophie in ’t Veld (D66) na de stemming. Ze was een van de indieners van de resoluties. Dat die werden verworpen is slecht voor de geloofwaardigheid van de EU, zegt ze. „Ik zag al een bericht van de Turkse regering die nu roept dat persvrijheid een nationale aangelegenheid is.” Turkije wordt vanuit de EU vaak bekritiseerd, omdat de staat er teveel invloed op de pers uit zou oefenen.

Maar het Europees Parlement is nog niet klaar met Berlusconi, denkt In ’t Veld. De liberalen willen dat er Europese wetgeving komt om de concentratie van mediabedrijven te beperken – Berlusconi controleert in eigen land de meerderheid van de media. Gaan ze dat opnieuw vragen in ruil voor steun aan de nieuwe Europese Commissie, die snel moet worden benoemd? „Natuurlijk.”

Meer Berlusconi op pagina 8 en 9