Dit zit er straks in jouw kerstpakket

Bedrijven kopen minder kerstpakketten in.

Het geld is op. Of het uitdelen van cadeaus is ongepast, omdat er net mensen zijn ontslagen.

Een afwasteiltje gevuld met schoonmaakdoekjes, jodenkoeken, pepermuntjes, knakworsten en pannekoekenmix. Dat is het ‘crisiskerstpakket’ dat Eline de Gooijer samenstelde voor haar klanten.

De Gooijer heeft een cadeauwinkel en biedt het kerstpakket voor 28,12 euro aan. Ze koos voor haar crisispakket bewust voor gewone levensmiddelen, zegt ze: „Echte basisproducten, die iedereen goed kan gebruiken. En wat lekkere extraatjes voor tijdens de kerstdagen, zoals de koeken of knakworsten.”

De bestellingen druppelen deze weken langzaam binnen bij ‘Elines Kado Boetiek’. Of de verkoop achterblijft door de economische omstandigheden kan De Gooijer lastig zeggen: vorig jaar bood ze voor het eerst kerstpakketten aan. Het zal wel spannend worden dit jaar, denkt ze: „Ik kan me goed voorstellen dat bedrijven korten op extra uitgaven, dus ook op kerstpakketten.”

Bij de grotere geschenkbedrijven loopt de verkoop inderdaad fors achter, becijferde het Platform Promotie Producten, de branchevereniging voor geschenkbedrijven, deze week: de omzet ligt nu 15 procent lager dan vorig jaar rond deze tijd. Enkele grote bedrijven, zoals ING en staalbedrijf Corus, besloten hun werknemers dit jaar geen kerstpakket te geven. Andere twijfelen over hun bestelling en wachten bijvoorbeeld nog de halfjaarcijfers af voordat ze de knoop doorhakken.

Volgens Hans Poulis, voorzitter van het PPP, zit het grootste verlies bij het midden- en kleinbedrijf: „Bazen vinden het niet gepast om cadeaus uit te delen, terwijl ze dit jaar ook mensen moesten ontslaan.”

Bedrijven die het personeel wel een pakket geven, geven er minder aan uit. Vorig jaar lag het gemiddelde rond 37 euro per pakket, dat is nu 3 à 4 euro minder.

Ook Jan Verkade, verkoopleider bij Radder Kerstpakketten, merkt dat klanten minder gemakkelijk uitgeven. Vorig jaar was nog een goed pakkettenjaar, toen was de crisis in Nederland nog maar net begonnen. Nu loopt de verkoop ongeveer een maand achter, zegt hij. Klanten zijn kritischer. „Het zou mij niet verbazen als ze met een offerte van bedrijf A naar bedrijf B wandelen, om af te dingen of er meer producten uit te slepen. Dat was in deze branche helemaal niet gebruikelijk.”

Verkade stelde voor 39,50 een crisispakket samen „met extra veel artikelen”. Wat je krijgt? Onder andere een spaarvarken. En een zak met vier witte afbakbroodjes, een pak koffie, drop, pinda’s, roggebrood, sardientjes in blik en cervelaatworstjes. Niet bepaald luxeartikelen. „Nee, we hebben er expres geen ingewikkelde tapenades ingestopt. We kiezen juist voor laagdrempelige producten die iedereen lekker vindt.”

De crisispakketten bestaan niet voor niets vooral uit levensmiddelen. De economische conjunctuur heeft invloed op het soort producten dat werkgevers kiezen als eindejaarscadeau, zegt René Roorda, secretaris van het Voorlichtingsbureau Kerstpakketten. Als het economisch goed gaat, „kan het niet gek genoeg met Kerst.” Maar dit jaar zijn chocoladefonteinen en luxe keukenblenders uit, en is het voedselpakket in. „De flesjes wijn zoals we die tien jaar geleden kenden, zijn terug van weggeweest.”

Vorig jaar lag het aantal kerstpakketten in Nederland op vijf miljoen. Het Voorlichtingsbureau Kerstpakketten verwacht dat dat aantal nu rond 4,8 miljoen uitkomt, een daling van ongeveer 4 procent. Die voorspelling is minder somber dan de daling van 15 procent die het PPP verwacht.

De flinke verschuiving dit jaar van ‘non-food’ naar ‘food’, zoals dat in kerstpakkettenjargon heet, verklaart het verschil tussen de voorspellingen. Het PPP richt zich vooral op promotieproducten en cadeaus, in plaats van levensmiddelen. Terwijl het voorlichtingsbureau enkele jaren geleden is opgezet door groothandelaren als Sligro en DeliXL, die juist op voedingswaren zijn gericht.

Kiest een werkgever dit jaar toch voor een ‘blijvend product’ als cadeau, als blijk van waardering aan zijn werknemers, dan is dat waarschijnlijk iets handigs. Iets wat in ieder geval niet in de kast verdwijnt om daar nooit meer uit te komen. Een reistas. Of een fleecedeken. Vaak gaan die cadeaus alsnog in combinatie met ‘food’ een doos in – zoals het spaarvarken van Radder Kerstpakketten.

Verder zijn cadeaus voor persoonlijke verzorging dit jaar nog steeds populair. En de kans is groot dat het pakket ‘fair trade’ is geproduceerd. Die trend is ook al langer gaande, vertelt Poulis van het PPP.

Maatschappelijk verantwoorde cadeaus geven werkgevers het gevoel dat ze iets bijdragen aan de maatschappij. Dus zijn de tassen van katoen en komen de kaarsen uit een verantwoorde fabriek. Poulis: „Fairtradeproducten zijn aantoonbaar op een correcte manier geproduceerd, dat vinden werkgevers interessant klinken. Dat straalt af op hún bedrijf, denken ze.”