Decadente politiek

De bestuurlijke crisis waarin Tilburg verzeild is geraakt, is niet alleen pijnlijk voor burgemeester Vreeman, maar onthult ook een decadente politieke cultuur.

Formeel stond woensdagavond slechts het rapport van een raadsenquête over de uit de hand gelopen verbouwing van het Midi Theater op de agenda. Volgens de enquêtecommissie heeft de burgemeester de kostenoverschrijdingen voor de raad verzwegen en in strijd met de wet gehandeld.

Een meerderheid (24 van de 39 raadsleden) nam daarom een motie aan waarin Vreemans handelwijze werd afgekeurd en waarin werd vastgesteld dat de verhoudingen onwerkbaar waren geworden. Omdat Vreeman niet wil opstappen, moet de net aangetreden commissaris van de koningin Van de Donk nu een weg uit de chaos zien te vinden. Dit is al zorgwekkend, omdat er de laatste tijd al te veel rumoer rond burgemeesters is. Maar er komt iets ernstigers bij. De verdediging die Vreeman voerde, leverde een schokkend beeld op.

Volgens de burgemeester heeft hij de raad vorig najaar niet over de overschrijding ingelicht, omdat hij tegelijkertijd ook informatie kreeg over mogelijke omkoopbaarheid van het raadslid Smolders van de gelijknamige vijfkoppige fractie. Smolders zou een Amerikaanse projectontwikkelaar 75.000 euro hebben gevraagd in ruil voor zijn stem voor de bouw van een winkelcentrum. Vreeman heeft toen wel aangifte gedaan – de rijksrecherche onderzoekt de zaak – maar er geen melding van gemaakt in het beraad van fractievoorzitters, omdat Smolders daar zelf ook in zit.

Hij zweeg naar eigen zeggen ook om te voorkomen dat het college voor de tweede maal binnen een half jaar zou vallen. Corruptie gedijt namelijk in instabiliteit, zei Vreeman. „Als het binnen niet integer is, kan ik buiten niet optreden”, aldus de burgemeester over een volgens hem „dodelijk dilemma”. Vreeman heeft de raad dus niet één, maar twee keer in onwetendheid gehouden.

Hij zegt daarmee te hebben gekozen voor de „integriteit van het openbaar bestuur”. Maar dat heeft de burgemeester juist niet gedaan. De feiten en de schuldvraag staan nog niet vast. Het is evenmin bekend of politie en justitie expliciet hebben gevraagd om geheimhouding.

Hoe dan ook, Vreeman heeft een zeer ernstige verdenking tegen een raadslid, die een eed of belofte op onkreukbaarheid heeft afgelegd, niet in het openbaar bestuur ter sprake gebracht en daarmee de integriteit van de volksvertegenwoordiging als geheel eerder op het spel gezet dan bewaakt.

Waarom? De burgemeester maakte in zijn verweer gewag van bedreigingen tegen hem en zijn vrouw in de tijd dat hij optrad tegen horeca-exploitanten, en hij al eens aangifte tegen Smolders deed wegens het lekken van geheime informatie. Het kan zijn dat Vreeman het strafrechtelijk onderzoek niet wilde doorkruisen. Denkbaar is ook dat Smolders hem angst inboezemde. Welk motief de burgemeester ook heeft gehad, hij heeft een kennelijk onzuivere publieke moraal al die tijd op zijn beloop gelaten waar openheid was geboden.