Behoudt kleefkracht tot de laatste alinea

Nicci French: Medeplichtig. Vert. Irving Pardoen. Anthos, 320 blz. € 19,95

Wat te doen als een vriend verandert in een lijk op een vloerkleed? Medeplichtig van Nicci French is het verslag van een moord onder vrienden, van de toedracht en van de gebeurtenissen erna. Moord, tenslotte, is niet alleen een einde maar ook een begin. Chronologisch nulpunt van deze macabere vertelling is het moment waarop lerares en ik-persoon Bonnie Graham naast het lijk staat, op een vloerkleed in het Londense appartement van een vriendin. Bonnie behoort dan tot een groepje vrienden en kennissen dat een gelegenheidsorkestje vormt ter gelegenheid van een bruiloft. Het is een instabiele sociale arena, verbonden door een onzalig muzikaal plan en veel relationeel oud zeer. Na de vloerkleed-situatie leert de lezer in een strikte afwisseling van ‘erna’- en ‘ervoor’-hoofdstukken respectievelijk hoe Bonnie het lijk bejegent en hoe een van haar vrienden dat lijk werd.

Wélke vriend blijft tot rond pagina negentig onzeker: bij het intrigerende gebruik van twee tijdlijnen die elkaar nazitten en uiteindelijk in de staart bijten, maakt Nicci French zich schuldig aan het kunstmatig achterhouden van essentiële informatie. Zo vermijdt Bonnie het in haar monologues interieurs om de dode bij naam te noemen en aangezien ook de flashbacks ambivalent blijven, komen op zeker moment niet minder dan drie hoofdpersonen in aanmerking. Van intrigerend verwordt dit tot irriterend en pas halverwege de vertelling, als toedracht en nasleep duidelijker lijken en de politie warme belangstelling toont, wordt het boek werkelijk spannend.

Die spanning betreft vooral de tweede tijdlijn: hoe Bonnie – en later haar medeplichtigen – het lijk bejegenen. Onheus en onverstandig, mag wel verklapt worden, want dit is het verhaal van mensen die elkaar ten koste van veel willen helpen en beschermen, ook zonder dat ze weten hoe de vork in de steel zit. De lezer, inmiddels temporeel dubbelblind, lijdt met hen mee. Het web van verplichtingen en wederzijdse afhankelijkheid, gesponnen uit onomkeerbare foute beslissingen, wordt onderhoudend complex en behoudt kleefkracht tot en met de venijnige laatste alinea van Medeplichtig.

Wel is er de kwestie of Nicci French de schijnbaar als doodnormaal en sympathiek bedoelde hoofdpersonen bewust weer zo oppervlakkig houdt. Het is niet dat ze flinterdun zijn; het zijn redelijk uitgewerkte moderne karakters, die hun meningen, kennis en vooral emoties echter louter van tv-shows lijken te betrekken. Hun platitudes, narcisme en existentiële ledigheid doen soms psychopatisch aan. De vraag rijst of Nicci French bewust over, en wellicht zelfs vóór, zulke mensen meent te schrijven.

‘Medeplichtig’ (Complicit) is vanaf 7/11 te koop.