Yudhoyono vult zijn nieuwe ploeg met politieke rivalen

De Indonesische president Yudhoyono houdt graag iedereen te vriend. Zijn nieuwe kabinet bestaat vooral weer uit bekende partijpolitici.

Elske Schouten

De voortekenen voor het nieuwe Indonesische kabinet, dat gisteren werd geïnstalleerd, waren niet goed. Begin deze maand steunde president Susilo Bambang Yudhoyono tot veler verbazing de benoeming van Taufik Kiemas op de symbolisch belangrijke post van voorzitter van het Hogerhuis (MPR). Door zijn corrupte imago is deze zakenman uit de tankstationwereld zelfs impopulair bij de loyale aanhang van zijn vrouw, voormalig president Megawati Soekarnoputri. Zij was de meest felle rivaal van de president tijdens de verkiezingscampagne.

Maar naar Javaans gebruik houdt Yudhoyono zelfs zijn vijanden graag te vriend. Dus gunde hij Kiemas de functie. En dat patroon van insluiten van politieke tegenstanders keert ook weer terug in de samenstelling van zijn nieuwe kabinet.

Dinsdag werd Yudhoyono geïnaugureerd voor een tweede en laatste termijn van vijf jaar. Zijn uitgangspositie is sterk. In juli werd hij direct in de eerste ronde van de verkiezingen gekozen, met 60 procent van de stemmen. Zijn eigen Democratische Partij werd de grootste in het parlement.

Aan het begin van zijn eerste termijn, toen zijn Democratische Partij slechts 7 procent van de stemmen had behaald, moest Yudhoyono steunen op een brede coalitie in een ‘regenboogkabinet’. Maar dit werkte slecht samen en veel carrièrepolitici bleken incompetente ministers. Bovendien was de partijdiscipline zo zwak dat het weggeven van kabinetsposten Yudhoyono geen loyaliteit opleverde in het parlement.

Dit keer beschikt de president over een forse machtsbasis in het parlement. Analisten hoopten dat hij een kabinet van partijloze ‘technocraten’ zou benoemen: vakministers die zich lieten leiden door professionaliteit in plaats van partijpolitieke opportuniteit. Dit soort professionals zou meer vaart kunnen zetten achter de hard nodige hervormingen in de economie, het rechtsysteem en de ambtenarij, was de verwachting.

Gisteren bleek het ijdele hoop: Yudhoyono koos ervoor om zijn politieke rivalen te omarmen en zijn medestanders te belonen, enbenoemde opnieuw een kabinet van bekende partijpolitici. Zo verwelkomde hij de weinig hervormingsgezinde Partij Golkar op het laatste moment alsnog in zijn coalitie. Golkar kreeg 3 kabinetsposten. Uiteindelijk zitten zes van de negen partijen in het kabinet, zij vertegenwoordigen driekwart van de zetels. Politieke analisten hebben gewaarschuwd voor deze „ondermijning van de positie van de volksvertegenwoordiging”.

Van de 34 posten in het ‘vriendschapskabinet’, zoals een analist het al noemde, gingen er twintig naar de coalitiepartijen. Niet onbelangrijk is de benoeming daarnaast van oud-maarschalk Djoko Suyanto, die de ministeries op het gebied van Recht en Veiligheid zal aansturen.

De benoeming van vertrouweling Hatta Radjasa van de islamitische Nationaal Mandaat Partij (PAN), die alle economische ministeries gaat coördineren, werd teleurstellend genoemd. Radjasa staat niet bekend om zijn grote kennis van economische zaken. In 2007 werd hij ontslagen als minister van Transport, na een serie van vliegtuigrampen.

Toch is er hoop dat dit kabinet effectiever zal zijn dan het vorige. Op de economische ministeries blijven enkele zwaargewichten op hun plaats. Zoals minister Sri Mulyani Indrawati van Financiën, die internationaal naam maakte met haar trefzekere aanpak van de kredietcrisis. Ook pakte deze voormalige directeur van het IMF corruptie aan bij de douane en de belastingdienst.

Het mogelijk gebrek aan economische kennis van Hatta Radjasa wordt gecompenseerd door vice-president Boediono. Dat Yudhoyono deze integere, gerespecteerde econoom zonder partij koos als running mate, werd in april nog gezien als een teken dat hij serieus werk wilde maken van economische hervormingen.

Wel heeft Yudhoyono een speciaal team samengesteld dat dwars door bureaucratische lagen heen kan breken om zaken voor elkaar te krijgen. Speciale aandacht gaat daarbij naar infrastructuurprojecten en de hervorming van het ambtenarenapparaat. De nieuwe eenheid zal worden geleid door Kuntoro Mangkusubroto, die bekendstaat als effectief en integer. Hij coördineerde de wederopbouw van provincie Atjeh na de tsunami, waarmee miljarden aan hulpgelden waren gemoeid.

Ten slotte staat de president nu sterker bij het aansturen van zijn kabinet dan voorheen. Toen was er een vice-president van Partij Golkar, die veel macht naar zich toetrok. Dit keer eist Yudhoyono loyaliteit. Maar betwijfeld wordt of hij ook in staat zal zijn vaker nee te zeggen en zo nodig vijanden te maken.