Worden taps vernietigd? Of alleen gewist?

Getapte telefoongesprekken waarin verdachten met hun advocaat praten, moeten worden vernietigd. Maar wat als niemand bij de overheid weet hoe dat precies werkt? Ze zijn weer terug van weggeweest, de afgeluisterde telefoongesprekken tussen advocaten en hun cliënten. Iedereen heeft het recht op vertrouwelijk contact met een advocaat, zelfs de meest gezochte crimineel. Maar als de

telefooncentrale

Getapte telefoongesprekken waarin verdachten met hun advocaat praten, moeten worden vernietigd. Maar wat als niemand bij de overheid weet hoe dat precies werkt?

Ze zijn weer terug van weggeweest, de afgeluisterde telefoongesprekken tussen advocaten en hun cliënten. Iedereen heeft het recht op vertrouwelijk contact met een advocaat, zelfs de meest gezochte crimineel. Maar als de telefoons van verdachten getapt worden, en dat gebeurt in Nederland nogal vaak, dan worden ook gesprekken met advocaten afgeluisterd. Deze zogeheten geheimhoudersgesprekken moeten dus worden vernietigd. Al maakt de wet een uitzondering voor terrorisme.  De procedure voor dat vernietigen en de techniek waarmee het gebeurd, is al tien jaar een onderwerp van discussie tussen de advocatuur en het Openbaar Ministerie.

Vandaag begint een nieuwe ronde. Uit onderzoek van NRC Handelsblad is gebleken dat niemand binnen de Nederlandse overheid wist hoe dat vernietigen van tapgesprekken precies werkt. Dat valt in een e-mail te lezen. Ook is er opnieuw twijfel over de vraag of het computersysteem waarmee de tapkamers van de politie zijn uitgerust wel echt kan vernietigen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken laat naar aanleiding van vragen van NRC Handelsblad weten dat geheimhoudersgesprekken na een bevel van vernietiging van de officier van justitie worden gewist. Zie hier de link naar de pdf van Binnenlandse Zaken. Dat wil zeggen dat de gebruikers van het tapsysteem die gesprekken niet meer kunnen vinden.

Maar is wissen hetzelfde als vernietigen? De wet schrijft voor dat geheimhoudersgesprekken direct moeten worden vernietigd. Het computersysteem dat moet vernietigen, doet dat niet automatisch. Het komt erop neer dat een gewist gesprek pas echt vernietigd is als de harde schijf waarop dat gesprek stond, wordt overschreven. Door een gesprek te wissen wordt tegen de computer gezegd, dit stukje harde schijf mag worden overschreven. Hoe lang het dan in de praktijk duurt voordat zo’n gesprek dan echt overschreven wordt, en dus vernietigd, is onduidelijk. Tot die tijd kan zo’n gesprek worden teruggevonden. Volgens experts is dat vrij eenvoudig, volgens Binnenlandse Zaken duurt dat uren en moet het gehele computersysteem er voor worden stilgelegd. Wie het weet mag het zeggen.

De vraag die volgt is wat de sanctie is voor het niet vernietigen van geheimhoudersgesprekken. Ook daarover lopen de meningen uiteen. De rechtbank van Maastricht oordeelde dit voorjaar dat het niet vernietigen van geheimhoudersgesprekken maar tot een sanctie kan leiden: niet ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Zoek via deze link op LJN BI6976, Rechtbank Maastricht , 03/993058-05

Het OM ging meteen in beroep, bij het gerechtshof in Den Bosch. Het hof in Den Bosch, oordeelde dit voorjaar heel anders in de zogeheten Bosrank zaak, een strafzaak rond een wietbende. Ondanks het feit dat deskundigen-onderzoek op verzoek van advocaat Jan Boone bleek dat er veel mis was met geheimhoudersgesprekken, vond het hof dat dat nog niet hoefde te leiden tot niet-ontvankelijkheid. Volgens het hof werd er in alle niet-vernietigde geheimhoudersgesprekken niets gezegd dat echt relevant was voor het onderzoek. En daarmee was de zaak voor wat betreft de geheimhoudersgesprekken afgedaan. De hoofdverdachte in die zaak werd veroordeeld. Lees het arrest door via deze link te zoeken op LJN: BI0780, Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch , 20-001302-07

Gezien dat het arrest is het geen toeval dat ook het eerder besproken vonnis van de rechtbank Maastricht werd vernietigd. Zie LJN: BJ6887, Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch, 20-002161-09

Het hof in Den Bosch volgt met haar arresten de Hoge Raad. In juni van dit jaar werd een zaak terugverwezen die draait om een jongen die werd aangehouden vlakbij het kantoor van zijn advocaat. De afspraak was gemaakt via de telefoon en dat gesprek was afgeluisterd. Typisch geval van een geheimhoudersgesprek. Maar in plaats van te vernietigen besloot de politie de jongen aan te houden. Onrechtmatig, oordeelt de Hoge Raad net als de rechtbank in Rotterdam en het hof in Den Haag. Maar de Hoge Raad wijst de conclusie van de rechtbank en het hof af. Dit onrechtmatig gebruik van een geheimhoudersgesprek betekent nog niet dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard.  Zoek voor deze uitspraak naar LJN: BH2678, Hoge Raad, 01858/07

De vraag is nu wat het verbod op het tappen van geheimhoudersgesprekken nog waard is als het Openbaar Ministerie er in de rechtszaal mee wegkomt?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.