Waar komt iemands ritmegevoel toch vandaan?

Hoe komt het dat sommige mensen geen ritmegevoel hebben? Dat wil Marion Kleizen uit Hengelo weten. Ze vraagt zich ook af of je ritmegevoel aan kunt leren en waar in je hersenen het zit.

In tegenstelling tot wat Kleizen vermoedt, hebben álle mensen ritmegevoel. Iedereen kan immers redelijk meetikken met een liedje. Dit vermogen wordt gezien als de basis van het menselijk muzikaal gevoel.

Onderzoekers hebben zich daarbij wel afgevraagd of ritmegevoel aangeleerd is, of al vlak na de geboorte aanwezig is. Het blijkt dat pasgeborenen feilloos afwijkingen opmerken in een standaard rockritme. Dat is de essentie van ritmegevoel.

Toch valt niet te ontkennen dat de ene persoon meer ritmegevoel heeft dan de andere. Hoe kan dat dan? Dat komt doordat iemands ritmegevoel zich gedurende zijn leven ontwikkelt, afhankelijk van de muziek waar iemand naar luistert. „Amerikaanse baby’s reageerden na twee weken regelmatig luisteren naar onbekende muziek uit de Balkan alerter op ritmische verschillen dan even oude baby’s die niet naar die muziek hadden geluisterd”, zegt Henkjan Honing, muziek- en cognitiewetenschapper van de Universiteit van Amsterdam.

Bij volwassen mensen die hetzelfde deden, bleek dat effect een stuk minder sterk. Honing: „Bij volwassenen zijn de hersenen minder flexibel, wat het moeilijker maakt om bijvoorbeeld een tweede taal te leren of ritmische patronen te herkennen uit een onbekende muzikale cultuur.

Volwassenen zijn volgens Honing dan ook aangepast aan de muzikale structuren in hun cultuur. „Je zou hieruit voorzichtig kunnen concluderen dat veel en gevarieerd luisteren op jonge leeftijd helpt bij het ontwikkelen van luistervaardigheid.”

Volgens hem zijn bij het luisteren naar muziek allerlei, over de gehele hersenen verspreide, hersengebieden actief. Het populaire idee dat muziek in de rechterhelft van de hersenen is te lokaliseren en taal in de linkerhelft, is volgens Honing achterhaald. Ook bij ritme zijn zowel dieper gelegen hersengedeeltes betrokken als hersengebieden in de linker of rechter hersenschors.

Wilmer Heck