Silvio! Het is genoeg: in de hoek!

Elke club heeft leden waar de meerderheid niet gelukkig mee is, leden die spijbelen bij bardiensten en die een hekel hebben aan contributie. En elke club staat wel eens voor de vraag: wat te doen met zwarte schapen?

De Europese Unie is ook een club. In 2000 werd Oostenrijk tijdelijk geïsoleerd uit protest tegen de regeringsdeelname van rechtse populist Jörg Haider. Achteraf werd de ‘boycot’ van een democratische rechtsstaat als een pijnlijke uitglijder betreurd.

Toch nemen leden elkaar nog wel de maat. Nieuwkomers die niet aan de toetredingseisen voldoen, zoals Bulgarije en Roemenië, worden door het clubbestuur hinderlijk achtervolgd. Ook euro-landen worden door het bestuur nauwgezet in de gaten gehouden.

Lastiger is het landen aan te spreken op waarden en normen. Wat te doen met Litouwen als het een homofobe wet aanneemt? En beknot premier Silvio Berlusconi met zijn tv-imperium en zijn aanvallen op kranten niet de persvrijheid in Italië?

De casus-Berlusconi speelde deze week in het Europees Parlement. Persvrijheid is een Europees grondrecht, dus moet Italië zich voor het beknotten ervan in Europa verantwoorden, vonden linkse en liberale parlementariërs. Geen sprake van, zei rechts: persvrijheid is een nationale kwestie.

Berlusconi had geluk. In het overwegend conservatieve parlement haalden resoluties die zijn tv-imperium veroordeelden het nét niet. De conservatieven lieten hem niet in de kou staan: het gaat in het EP niet alleen om principes, maar ook om macht.

Toch, staat in Europese verdragen, moeten instellingen en landen grondrechten, waaronder de vrijheid van meningsuiting, respecteren. Wat heb je aan zo'n bepaling als je andere clubleden er niet op kunt aanspreken? Is de EU niet ook een club met gezamenlijke waarden?

De EU is weliswaar een club, maar geen sportclub. De leden zijn soevereine democratische staten met een eigen grondwet. Zolang de bevoegdheid voor persvrijheid niet is overgedragen aan Brussel, kan de EU formeel niets doen. Alleen als de democratie volledig buitenspel wordt gezet kan de EU een lidstaat royeren - een paardenmiddel dat nog nooit is toegediend. Berlusconi hekelen kan intussen natuurlijk wel.

Michel Kerres